اجتماعى مسلمانان و قصور آنان از فهم اسرار شريعت بود كه آن را با ادعاى مذكور پوشاندند . حقيقت اين است كه مطابق نصّ كتاب و سنّت ، باب اجتهاد تا قيامت گشوده است . « 1 » نمىدانيم چه ارتباطى است بين عقيده اينان به سدّ باب اجتهاد و اعتقاد فريسيان يهود كه معتقدند اصلا اجتهادى وجود ندارد . « 2 » 31 . تقديس كور حتى از حديث دروغ : پيروان مكتب خلافت بر زبان مىآورند كه كوشيده‌اند هاله‌اى از تقدّس به دور حديث رسول خدا ( ص ) بكشند . آنان چنين وانمود مىكنند كه اين سخن شخص رسول اكرم ( ص ) است . در حالى كه دروغ محض و ساختگى و تزوير آشكار است . بر همين اساس كتاب‌هايى را به طور كامل تقديس كرده‌اند . در اين باره به ديدگاه آنان در مورد صحيح بخارى ، صحيح مسلم ، موطّأ مالك ، سنن ابى داود و . . . مراجعه كنيد . حتى از مناقشه و نقد حديث ، هرچند مخالف عقل ، وجدان ، ضرورت عقل و تاريخ قطعى باشد ، به شدّت جلوگيرى كرده‌اند ، زيرا نقد حديث به نقد ، مناقشه و تشكيك در امور مهم‌تر و حساس‌ترى خواهد انجاميد . حكومت‌گران نيز قاطعانه به مقابله با نقد حديث رفتند . چنان كه برخى از مزدوران جيره‌خوار ، از رسول خدا ( ص ) نقل كردند كه بين موسى و آدم محاجّه‌اى روى داد ، در اين محاجّه ، آدم ، موسى را محكوم كرد . يكى از حاضران پرسيد : چه وقت آدم و موسى به هم رسيدند ؟ خليفه شخصا دخالت كرد و دستور داد ، بساط چرم و شمشيرى حاضر كنند و معترض را كه در صدد فهم مطلب بود با اين حجّت كه زنديقى است كه حديث رسول

--> ( 1 ) . دائرة معارف القرن العشرين ، 3 / 197 . ( 2 ) . بنگريد : مقارنة الاديان ( اليهوديه ) ، 223 .