احكام دين روى آورد . « 1 » گويى مىخواهند با مرتب كردن قضايا به اين نحو ، به مردم چنين القا كنند كه اين كار در اثر ضرورت صورت گرفته است . 17 . رأى صحابى ، قوىتر : برخى از صحابه بدون استناد به آيات و يا روايات ، فتوا مىدادند ، فتوايى كه فقط رأى خودشان بود و قابل خطا و صواب . گاهى نه تنها همديگر را نقض مىكردند بلكه تناقضات آشكارى در آراى يك صحابى ديده مىشود . گفته‌اند : صحابه در برخى از احكام كه در مجلس پيغمبر ( ص ) حضور نداشتند ، اجتهاد مىكردند و از آنجا كه اين مجتهدان در علوم و ديگر توانايىها و ملكات نفسانى با هم برابر نبودند ، طبعا در آرا و اجتهادات نيز با هم اختلاف داشتند . اين اختلافات پس از عصر صحابه رو به فزونى گذاشت . « 2 » لذا بايد براى اين مسأله چاره‌اى انديشيد و پيامدهاى منفى آن را جبران كرد . از اين رو اين ادعا را اختراع كردند كه : اگر فتواى صحابى بر اساس رأى باشد ، بايد دانست كه رأى آنان از رأى ديگران قوىتر است . زيرا شيوه پيامبر ( ص ) در بيان احكام جديد و نيز احوالى كه آيات قرآنى در آن احوال فرود آمده و مواردى را كه احكام به اعتبار آن تغيير مىكرد ، ديده بودند . . . « 3 » بر اين اساس مقدم داشتن رأى صحابه را بر آراى ديگران الزامى كردند . 18 . قول صحابى معارض حديث صحيح : هرگاه فتواى صحابى مخالف قول صريح و حديث صحيح رسول خدا ( ص ) باشد ، مطابق فتواى مالك همانند اخبار متعارض با آن‌ها عمل مىشود . ابو زهره مىگويد : مالك فتواى صحابى و اخبار مروى از رسول خدا ( ص ) را بررسى مىكند تا ببيند آيا حديث با فتواى صحابى تعارض دارد يا نه ؟ اين كار همهء

--> ( 1 ) . بنگريد : تاريخ حصر الاجتهاد ، 90 - 93 ؛ الخطط و الآثار ، 2 / 332 . ( 2 ) . همان ، منابع . ( 3 ) . اصول سرخسى ، 2 / 108 .