ملاك يُمن و شئامت گفتيم كه قرآن به اصحاب‌اليمين « اصحاب الميمنه » و به اصحاب الشمال « اصحاب المشئمه » هم گفته است كه در همين سورهء « اذا وقع » هر دو تعبير آمده است . ميمنه از يُمن است و مشئمه از شئامت . در واقع در اينجا قرآن خواسته است ملاك يُمن يعنى ميمون بودن و ملاك شئامت و مشئوم بودن را هم ذكر كند كه انسان در بارهء ميمون بودن و مشئوم بودن خيال نكند كه اگر كسى مثلًا پيشانىاش فلان خط را داشته باشد او از اصحاب الميمنه است و اگر در سرش يك پيچ داشته باشد او از اصحاب‌المشئمه است ؛ نه ، ميمنت و شئامت به اينها بستگى ندارد . آن كه از اصحاب اليمين است از اصحاب الميمنه هم هست . آن كسى كه به نيات و اخلاق و اعمال و اعتقادات پاكش به آن عالم پيوسته ، او به يمن و بركت پيوسته است . آن كه با اعمال شوم و نيات كج و معوج و عقايد سخيف و باطل خودش به عالم اسفل‌السافلين پيوسته او به شئامت پيوسته است . يمن و شئامت در وجود خود انسان است . يمنها در عقايدِ خوب است ، شئامتها در عقايد بد ؛ يمنها در اخلاق خوب است ، شئامتها در اخلاق بد ؛ يمنها در اعمال خوب است و شئامتها در اعمال بد ، نه در چيز ديگر . توضيح ديگرى دربارهء سابقون گفتيم كه قسم سومى هم اينجا بيان شده است و آن « سابقين » است . با اين تعبيرى كه از اصحاب‌اليمين و اصحاب‌الشمال كرديم آن هم كاملًا روشن مىشود . مىدانيم كه به ما اينچنين گفته‌اند كه مردم دو دسته‌اند از اين نظر كه بعضى اساساً خداپرست هستند و بعضى خداپرست نيستند . آنهايى كه خداپرست نيستند قهراً هواپرست و ماده‌پرست هستند ؛ آنها قهراً جزو اصحاب‌الشمال‌اند . خداپرستها باز دو دسته هستند : بعضى خدا را پرستش مىكنند براى نجات از عذاب يا براى رسيدن به ثواب . البته اينها هم اهل خير و سعادتند . اگر كسى امر خدا را اطاعت كند براى اينكه خداوند اجرها و پاداشهايى كه به او وعده داده است - كه در همان عالم ملكوت اعلى ذخيره است - به او بدهد ، خدا او را به آن اجرها و ثوابها و پاداشها ، بهشتها ، نعيمها ، حورالعين‌ها ، ميوه‌ها كه همهء اينها حقيقت دارد و هست [ مىرساند ؛ ] حال حقيقت اينها به چه نحو است ، ما كه نرفته‌ايم ببينيم ؛ به ما اينها را از روى تمثيلات