كه در دعاى كميل است كه بعد از جملاتى راجع به ملائكه‌اى كه شاهد بر اعمال انسان هستند مىفرمايد : « وَ كُنْتَ انْتَ الرَّقيبَ عَلَىَّ مِنْ وَرائِهِمْ وَالشّاهِدَ لِما خَفِىَ عَنْهُمْ » و تو خودت باز رقيب بر من هستى و گواه بر چيزهايى كه بر فرشتگان هم مخفى مىماند . معلوم مىشود گاهى در اعمال انسان دقايقى وجود دارد كه از فرشته‌ها هم مخفى مىماند . در حديث است كه انسان گاهى نماز مىخواند ( اينها همه تمثيل است ؛ هر كسى كه ذرّه‌اى فهم و درك داشته باشد مىفهمد كه اينها تمثيل است ) ، ملائكه‌اى كه اعمال صالح را بالا مىبرند اين نماز او را در خرقه‌اى سفيد ، گويا در حرير سفيدى ( يك شئ قيمتىِ خيلى با احترام را انسان در حرير مىپيچد ) بالا مىبرند . [ گويا ] از آسمان اول و آسمان دوم و . . . - كه همهء اينها امور معنوى است و امور مادى نيست - عبور مىدهند و اين به عنوان يك عمل صالح از اين گذرگاهها رد مىشود ، تا مىرسد به آن آخرين گذرگاه . در آنجا مثل يك جنس قاچاق كه در درونش فسادى باشد كه آن مفتّشها اين يكى ببيند درك نكند ، آن يكى نفهمد ، آن ديگرى نفهمد ، ولى آن دقيقترين دستگاهها كه ديگر هيچ چيز از زير دست او در نمىرود ، به آنجا كه مىرسد خطاب مىرسد : « اجْعَلوهُ فى سِجّينٍ » اين را بى خود آورديد اينجا ، ببريد در سجّين ، جايش اينجا نيست ، ببريد در آن پايين‌ترين دركات ؛ يعنى نه‌تنها يك عمل خيرِ مقبول نيست بلكه يك گناه بزرگ است و اشتباه كرده‌ايد كه گناه بزرگ را به حساب يك طاعت بزرگ بالا آورده‌ايد . ببينيد كار به كجاست كه فرشته‌هاى الهى هم درك نمىكنند يعنى آنقدر باطنِ باطنِ باطنْ پيچيده و دقيق است كه حتى از فرشتگان مخفى مىماند . آيه‌اى ديگر « الَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَالْعَمَلُ الصّالِحُ يَرْفَعُهُ » « 1 » . در بارهء كار خير [ است ] كه اين آيه را دو جور مىشود خواند يعنى دوجور مىشود ضميرها را برگرداند و در آنِ واحد هر دو درست است : سخن پاك ( يعنى عقيدهء پاك ) به سوى پروردگار بالا مىرود و عمل پاك سخن پاك را بالا مىبرد يعنى عمل است كه ايمان را تقويت مىكند ؛ و اين معنا شك ندارد و درست است . به گونهء ديگر : سخن پاك بالا مىرود و ايمان است كه عمل را بالا مىبرد ؛ يعنى عمل خالص و عمل پاك مشروط به ايمان پاك است .

--> ( 1 ) . فاطر / 10 .