مرتضى مطهرى
112
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
در اينجاست كه نياز به هدايت انبيا روشن مىگردد ، زيرا آن راه مستقيمى كه بشر را به كمال نهايى مىرساند انسان نمىتواند بدون هدايت آنان تشخيص دهد بلكه بايستى فرستادگان الهى او را رهنمون گردند . در اينجا نكتهاى است كه در تفسير الميزان بيان شده است . مىگويند : در قرآن كلمهء « سبيل » نيز به معنى راه به كار برده شده ولى معناى آن با « صراط » تفاوت دارد و لذا سبيل احياناً به صورت جمع استعمال شده ولى صراط هميشه مفرد است . معناى سبيل آن راههاى فرعى است كه به راه اصلى منتهى مىگردد و معناى صراط همان راه اصلى است . ممكن است براى رفتن به نقطهاى ، يك راه اصلى بيشتر نباشد ولى راههاى فرعى كه از اطراف و اكناف مىآيد متعدد باشند و بالاخره همه به آن راه منتهى گردند . همهء ما انسانها همچون كاروانى مىمانيم كه در مسير كمال در راه هستيم ولى بايد براى رسيدن به كمال نهايى از شاهراه اصلى عبور كنيم اما ممكن است هركدام از ما از يك طريق فرعى ، خودمان را به آن راه اصلى برسانيم . اگر هركس در هر پست و مقامى كه قرار دارد به وظيفهء انسانى ، اخلاقى و شرعى خود عمل كند ، در حقيقت راهى را انتخاب كرده كه سرانجام او را به راه اصلى مىرساند گرچه راهها با يكديگر در ابتداى امر تفاوت كند ؛ يعنى يكى مثلًا طبيب است ، ديگرى كارگر ، ديگرى بازرگان و . . . اينها همه سبيلهايى هستند كه انسان مىتواند با طى آنها خود را به صراط مستقيم نزديك گرداند . صِراطَ الَّذينَ انْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَاالضّالِّينَ . انسانها از اين نظر كه در مقام عبوديت چه چيزى به دست بياورند و در انتخاب راه چه راهى را انتخاب كنند به سه نوع تقسيم مىشوند : يك دسته انسانهايى هستند كه راه عبوديت را طى مىكنند و به طورى كه در ذيل كلمهء الرَّحيم گفتيم مشمول رحمت خاصهء پروردگار هستند و انعام بعد از انعام علىالدوام شامل حالشان مىگردد و گويى احساس مىكنند كه دستى از غيب آنها را مىكشاند . اين دسته همان مقرّبان درگاه الهى مىباشند كه در درجهء اول ، انبيا و اوليا و سپس افراد كامل انسانها هستند و انسان بايد هميشه آنها را جلو راه قرار دهد و به دنبال آنان قدم بردارد . در جملهء اول ، انسان راه آنان را از خداوند طلب مىكند .