مىكنند نمايانگر همين حقيقت است . در قرآن مجيد مىفرمايد : تَعاوَنوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى « 1 » . در كارهاى نيك يكديگر را مدد برسانيد . كلمهء « تعاون » از مادهء « عون » است . اگر استعانت از غير در هيچ حدى جايز نبود پروردگار سفارش به تعاون نمىكرد ، بلكه مىرساند : شما به يكديگر محتاج هستيد و لذا بايستى يكديگر را مدد و يارى كنيد . شخصى در حضور حضرت امير به اين تعبير دعا كرد : خدايا مرا محتاج خلق خودت نگردان ! حضرت فرمود : ديگر اين طور نگو . عرض كرد : پس چه بگويم ؟ فرمود : بگو خدايا مرا محتاج بَدان خلق خودت قرار نده . و منظور اين است كه جملهء اول نشدنى است زيرا نحوهء خلقت انسان اين طور است كه همواره در پيشبرد زندگى دنيايى خودش به ديگران نيازمند است . پس در جملهء ايّاكَ نَسْتَعينُ نمىگويد كه انسان نبايد استمداد از ديگران بجويد . پس مطلب چيست ؟ آنچه اين آيهء شريفه مىرساند اين است كه : آن اعتماد نهايى و آن تكيه‌گاه قلب انسان يعنى آنچه كه در واقع و نفس‌الامر انسان به آن تكيه دارد بايستى خدا باشد و آنچه را كه از آن در دنيا استمداد مىجويد به عنوان وسيله بداند ، و بداند كه حتى خود انسان ، قواى وجودى او ، نيروى بازوى او ، نيروى مغزى او ، همه و همه وسائلى هستند كه خداوند آفريده و در اختيار او نهاده است و سر رشته در دست اوست . و لذا چقدر انسان در دنيا به وسائلى اعتماد مىكند ولى بعد مىبيند كه بر خلاف انتظارش آن وسيله كمكى كه بايد بكند انجام نداد . گاهى مىشود كه به قواى خويش اعتماد مىكند و مىبيند كه حتى آنها نيز تخلف مىورزند . تنها قدرتى كه اگر انسان به او تكيه كند و برنامه‌اش را با او تنظيم كند هيچ نگرانى نخواهد داشت خداست . نوشته‌اند كه در يكى از جنگها رسول اكرم از لشكر كناره گرفت و در روى تپه‌اى در حدود اردوگاه خودش استراحت كرد و به خواب رفت . اتفاقاً يكى از افراد

--> ( 1 ) . مائده / 2 .