كلاس تهيهء حج قبلًا تشكيل بشود تا حاجى از روى بصيرت برود . از جمله كارهايى كه از نظر حج بالخصوص بايد آموخت و انجام داد ، ترويج زبانهاى اسلامى است . اين براى اتحاد مسلمانان فوق‌العاده ضرورت دارد . ما مىگوييم زبانهاى اسلامى ؛ اسلام از يك نظر زبان مخصوص ندارد ، يعنى زبانى كه مروج آن زبان باشد . از نظر ديگر زبان عربى چون زبان قرآن و عبادات است ، لازم است بر هر مسلمانى كه با اين زبان كم و بيش آشنا باشد . از نظر ديگر ، ما هر زبانى كه با آن زبان آثار اسلامى مهمى به وجود آمده آن را زبان اسلامى مىدانيم ، علىهذا زبان فارسى و تركى و اردو نيز بالخصوص زبان فارسى يك زبان اسلامى است . مثنوى ، سعدى ، حافظ ، نظامى ، كيمياى سعادت ، جامى و غيره اينها همه شاهكارهاى اسلامى است و مولود اسلام است ، بيش از آنكه به ايران تعلق داشته باشد به اسلام تعلق دارد . موضوع بوسيدن ضريح و حجرالاسود و ممانعت وهابيها را به شكلى بايد حل كرد . نه اينها بايد آنقدر اصرار داشته باشند به بوسيدن و نه آنها بايد اينقدر امتناع كنند . كفر است ، شرك است يعنى چه ؟ اما قسمت اول - كه بيان آن به تأخير افتاد - يعنى تقويت دين از طريق به كار بردن تدابير و اقداماتى براى ترويج خود دين ، براى تبليغ دين ، براى هماهنگ كردن تبليغات دينى ؛ اينجا خوب است به طور نمونه عمل شخص رسول اكرم را در حجةالوداع ذكر كنيم . از اين نظر اين سفر بايد اولًا سفر تفقه باشد ، يعنى سفر فهم عميق دين . اين در وقتى است كه برنامه‌هاى تعليماتى عميق و وسيعى در نماز جمعه‌ها ، در غير نماز جمعه ، در مسجدالنبى و مسجدالحرام و عرفات و منى اجرا شود ، نه مثل وضع حاضر و طرز عملى كه سعوديها مىكنند . قبلًا حديث حضرت رضا را چنين نقل كرديم : . . . مَعَ ما فيهِ مِنَ التَّفَقُّهِ وَ نَقْلِ اخْبارِ الْائِمَّةِ فى كُلِّ صُقْعٍ وَ ناحِيَةٍ ، كَما قالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ : فَلَوْلا نَفَرَ مَنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهوا فِى الدّينِ وَ لِيُنْذِروا قَوْمَهُمْ . . . . [ . . . و ديگر آنكه در حج فهم دين و نقل اخبار امامان براى مردم نواحى مختلف امكان‌پذير است ، چنان كه خداى بزرگ فرموده : پس چرا از هر