در ذيل اين آيه : انَّ الَّذينَ كَفَروا وَ يَصُدّونَ عَنْ سَبيلِ اللَّهِ وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ الَّذى جَعَلْناهُ لِلنّاسِ « 1 » سَواءً الْعاكِفُ فيهِ وَ الْبادِ « 2 » ، در حديث وارد شده كه كسى حق ندارد مردم را مانع شود از ورود به مكه به عنوان اينكه اينجا شهر ما و وطن ما و مملكت ماست ، و اين آيه در وقتى نازل شد كه قريش مانع ورود مسلمانان به مكه شدند . و همچنين است آيهء 34 انفال : وَ ما لَهُمْ الّا يُعَذِّبُهُمُ اللَّهُ وَ هُمْ يَصُدّونَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ ما كانوا اوْلِياءَهُ . . . علىهذا كعبه و مسجد و بلكه حرم متعلق است به هركس كه اهل توحيد و عبادت خدا و بر ملت ابراهيم باشد « 3 » . مثل اين است كه از طرف ابراهيم اين محل بر اهل توحيد و عبادت خداى يگانه وقف شده است ولى وقف نيست ، نوعى ديگر از ملكيت است خاص خود كه همان ملكيت بين‌المللى اسلامى است . در نهج‌البلاغه مولى به قُثَم بن عباس كه عامل مكه بود نامه مىنويسد : امّا بَعْدُ ، فَاقِمْ لِلنّاسِ الْحَجَّ « 4 » وَ ذَكِّرْهُمْ بِايّامِ اللَّهِ « 5 » وَ اجْلِسْ لَهُمُ الْعَصْرَيْنِ فَأَفْتِ الْمُسْتَفْتِىَ وَ عَلِّمِ الْجاهِلَ وَ ذاكِرِ الْعالِمَ وَ لايَكُنْ لَكَ الَى النّاسِ سَفيرٌ الّا لِسانُكَ وَ لا حاجِبٌ الّا وَجْهُكَ . . . وَ انْظُرْ الى مَا اجْتَمَعَ عِنْدَكَ مِنْ مالِ اللَّهِ فَاصْرِفْهُ الى مَنْ قِبَلَكَ . . . وَ مُرْ اهْلَ مَكَّةَ انْ لايَأْخُذوا مِنْ ساكِنٍ اجْراً ، فَانَّ اللَّهَ سُبْحانَهُ يَقولُ : « سَواءً الْعاكِفُ فيهِ وَ الْبادِ » فَالْعاكِفُ : الْمُقيمُ بِهِ ، وَ الْبادى : الَّذى يَحُجُّ الَيْهِ مِنْ غَيْرِ اهْلِهِ ، وَفَّقَنَا اللَّهُ وَ ايّاكُمْ لِمَحابِّهِ . ( كتاب 67 نهج‌البلاغه ) [ اما بعد ، مراسم حج را براى مردم به پا دار ، و ايام اللَّه ( عبرتهاى تاريخ ) را به يادشان آر ، و هر صبح و شام براى مراجعهء آنان در مجلس عمومى بنشين ،

--> ( 1 ) . مخصوصاً اين جهت كه راجع به حج همه جا كلمهء « ناس » تكرار شده : لِلّهِ عَلَى النّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ . . . وَاذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثابَةً لِلنّاسِ . . . انَّ اوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ . . . جَعَلْناهُ لِلنّاسِ سَواءً الْعاكِفُ . . . جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرامَ قِياماً لِلنّاسِ . . . ( 2 ) . در اين آيه صريحاً مىگويد اين خانه را ما براى مردم قرار داده‌ايم . اين خانه كه خانهء خداست ، خانهء مردم است . ( 3 ) . رجوع شود به الميزان ، ج 3 / ص 393 ، داستان مسئله پرسيدن مهدى عباسى از امام كاظم . ( 4 ) . مثل اينكه او را مأمور مىكند كه ضمناً امارت حجاج را به عهده بگيرد . ( 5 ) . اميرالحاج وظيفه دارد كه تنها شاخص رسمى و رياستى نباشد ، تاريخ را بر مردم عرضه بدارد ، آنها را موعظه كند و به مصالحشان ارشاد نمايد ، گذشته را به ياد آنها بياورد .