در اين دنيا لذت ببريم از لذت آخرت ما كاسته مىشود . هرچه كه در دنيا خوشى كنيم از خوشيهاى آخرت ما كاسته مىشود . پس در اينجا لذت دنيا را مىدهيم تا لذت آخرت را بگيريم . ابوعلى سينا در نمط نهم اشارات مىگويد : الْمُعْرِضُ عَنْ مَتاعِ الدُّنْيا وَ طَيِّباتِها يُسَمّى بِاسْمِ الزّاهِدِ . يعنى به كسى كه از لذت دنيا اعراض مىكند براى اينكه به لذت آخرت برسد ، اصطلاحاً زاهد مىگويند . اما اين طرز تفكر چطور است ؟ آيا اصل معاوضهء لذتها صحيح است ؟ آيا اسلام براى لذتها دو قلمرو قائل است ، يعنى معتقد است كه اگر انسان لذت دنيايى برد ، ديگر بايد از لذت آخرت محروم باشد ؟ از آن طرف ، آيا اسلام معتقد است كه اگر انسان خودش را از لذت دنيا محروم كرد ، در آن دنيا به او لذت مىدهند و مىگويند چون خودت را در دنيا از لذت محروم كردى ، در عوض در اينجا بيا بگير ؟ به عبارت ديگر آيا براى هركسى يك مقدار اعتبار لذت قائل شده‌اند و او بايد آن را وصول كند يا در دنيا يا در آخرت ؟ اگر در دنيا وصول كرد حسابش تمام مىشود ، اما اگر وصول نكرد حق دارد در آخرت وصول كند ؟ بعضى خيال مىكنند مفهوم اذْهَبْتُمْ طَيِّباتِكُمْ فى حَياتِكُمُ الدُّنْيا « 1 » همين است ! نه ، اين هم درست نيست . مطمئناً اگر كسى در دنيا خودش را از لذتهاى دنيا محروم كند به اين حساب كه در آن دنيا به او لذت بدهند ، در آن دنيا روى اين حساب به او لذت نمىدهند ؛ نمىگويند تو چه بندهء خوبى بودى كه در دنيا لذت نبردى ؛ حالا كه در دنيا محروميت كشيدى عوض آن محروميت ، اينجا به تو لذت مىدهيم . نمىگويند تو از ما يك مقدار لذت طلبكارى ، حالا كه قبلًا از آن استفاده نكرده‌اى الآن استفاده كن . قطعاً چنين چيزى وجود ندارد ؛ يعنى لذتهاى آخرت نتيجهء محروميتهاى عمدى كه بشر خودش براى خودش ايجاد كند نيست ، بلكه مولود عوامل ديگر است . اما طرف ديگر قضيه اين است : آيا اگر ما لذت دنيا را برديم ، در آن دنيا مىگويند چون لذت دنيا ولو لذت حلال دنيا را برده‌ايد ، ديگر حق نداريد لذت ببريد ؟ بنابراين شما يكى از دو بدبختى را بايد تحمل كنيد : يا در دنيا محروميت بكشيد يا در آخرت ، و ايندو با هم جمع نمىشوند . اين هم از نظر منطق اسلام مردود

--> ( 1 ) . احقاف / 20 .