شويم آن علتها را از ميان ببريم و وضع خودمان را اصلاح كنيم . ولى با يك كلمه خودمان را راحت مىكنيم ، مىگوييم علت اينكه ما در اين جنگ شكست خورديم اين بود كه مثلًا در روز چهارشنبه شروع كرديم يا روز 13 بود يا وقتى كه از شهر خودمان خارج مىشديم سگى جلو ما درآمد عوعويى كرد و اين نحوست داشت و شكست ما اثر عوعو آن سگ بود . بيان قرآن كريم قرآن كريم اين مسئله را به شكل عجيبى طرح مىكند . اولًا به اقوام مختلفى نسبت مىدهد ؛ به آل فرعون ، به مردم عاد و به مردم انطاكيّه ، كه اينها در مقابل دعوت رسل اظهار تطيّر مىكردند يعنى فال بد مىزدند و قرآن كريم در آيات زيادى با كمال صراحت اين مطلب را مىگويد كه منشأ فال بد ، هر شومى و نحوستى كه وجود دارد ، خارج از وجود خود بشر نيست ؛ يعنى بشر ممكن است فكر و عقيده‌اش فكر و عقيدهء شومى باشد ؛ وقتى كه فكر و عقيده‌اش سراسر خرافه و جهالت است ، شومى در جهالت است . شومى جز در اخلاق فاسد در جاى ديگرى نيست . شومى جز در اعمال پليد در چيز ديگرى نيست . از نظر سعادت بشرى ، اگر بخواهيم حساب كنيم چه كشفى بزرگترين كشفها در دنياست ، من خيال مىكنم بزرگترين كشفى كه در دنيا به حال بشر مفيد و سعادتمند است و بسيار عميق و ارزنده است ولى بشر كمتر مىخواهد زير بار آن برود اين كشف است : دَواؤُكَ فيكَ وَ داؤُكَ مِنْكَ اى بشر ! دردت از خودت برمىخيزد ، منشأ بدبختى تو خودت هستى نه چيز ديگر ، سرنوشت شوم را خودت به دست خودت براى خودت به وجود مىآورى ، سرنوشت شوم تو به دست ديگرى نيست . و همچنين تبديل سرنوشت هم جز به دست خودت نيست ؛ چارهء اين شومى و اين سرنوشت بد هم در وجود خود توست . وَ كُلَّ انْسانٍ الْزَمْناهُ طائِرَهُ فى عُنُقِهِ وَ نُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيمَةِ كِتاباً يَلْقيهُ مَنْشوراً « 1 » . در عرب چون اصل فال بد زدن را از مرغها گرفته بودند و بعضى از مرغها را شوم حساب مىكردند لهذا فال بد زدن را « تطيّر » مىنامند . از صداى كلاغ يا نواى

--> ( 1 ) . اسراء / 13 .