مرتضى مطهرى

222

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

در بر دارد . علت ديگرِ فرستادن پيغمبران اين است كه آمدن آنها وسيلهء امتحانى باشد و معلوم و روشن شود كه چه كسى به يارى حق و اهل حق مىشتابد و چه كسى نمىشتابد . خداوند نيرومند و غالب است . » در آيهء دوم مىفرمايد : « خدا امر مىكند به عدالت و به نيكى و كمك و صلهء ارحام ، و نهى مىكند از كارهاى زشت و بد و ظلم ؛ خداوند پند مىدهد تا شما متذكر بشويد . » در آيهء اول هدف كلى اديان آسمانى را برقرار شدن موازين عدالت ذكر مىكند و در آيهء دوم به عنوان يك اصل از اصول و مبانى كلى اسلام و به عنوان معرفى روح اسلام مىفرمايد : خداوند به عدل و احسان امر مىكند و از فحشاء و زشت‌كاريها و بديها و ظلمها نهى مىكند . موضوع عدل و احسان ، خصوصاً موضوع عدل ، گذشته از اينكه در خود قرآن كريم مكرر ذكر شده ، در تاريخ اسلام و در ميان مسلمين فصلى طولانى دارد ( چه از نظر علمى در تاريخ علوم اسلامى و چه از نظر عملى و اجرايى در تاريخ اجتماعى و سياسى اسلام ) و چون واقعاً يكى از اركان اسلام اصل عدل است شايسته است كه در اطراف آن صحبت شود ، مخصوصاً ما شيعيان كه يكى از اصول دين را عدل مىدانيم . عدل ، از اصول دين اصول دين را پنچ چيز مىشماريم : توحيد ، عدل ، نبوت ، امامت ، معاد . عدل و امامت اختصاصاً در شيعه از اصول دين شمرده شده و گاهى ايندو را به نام دو اصل مذهب مىنامند كه البته مقصود اين است كه از نظر اسلام‌شناسىِ اين مذهب و از نظر ديد پيشوايان اين مذهب ، عدل و امامت هم از اصول اسلام است . پس معلوم مىشود از نظر مذهب و طريقهء ما اصل عدل بسيار مهم است و در رديف مسائلى از قبيل مسائل اخلاقى نيست . لذا به همين مناسبت در اين شبهاى عزيز كه فرصتى هست ، تا حدى كه مقدور است ، در اطراف اين اصل و تاريخچهء آن - كه با سرنوشت ما و وضع حاضر ما بستگى دارد - مطالبى به عرض شنوندگان مىرسانم . بعلاوهء اينكه اين شبها تعلق دارد به امام عادل على الاطلاق ، مجسمهء عدل و مساوات ، شيفتهء حق و انصاف ، نمونهء كامل بشردوستى و رحمت و محبت و احسان ،