را در بر مىگيرد تسليم باشيد . ديگر ، آزادى اجتماعى : وَ لايَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً ارْباباً مِنْ دونِ اللَّهِ يعنى استعمار ملغى ، استعباد و استثمار ملغى ، اينكه بعضى از افراد بشر بعضى ديگر را به صورت استثمار در خدمت خود بگيرند براى اينكه دسترنج آنها را به خودشان اختصاص بدهند نه براى اينكه بخواهند به آنها خدمت كنند ملغى . اين رسالت قرآن است . رسالت مسلمين صدر اسلام در تاريخ مىبينيم مسلمين در آن جنگهاى آزاديبخشى كه در صدر اسلام كردند - يعنى قبل از اينكه بنىاميه زمام كارها را در دست بگيرند گو اينكه در زمان خلفاى به اصطلاح راشدين غير از اميرالمؤمنين نيز گذشته از مسئلهء اصل خلافت انحرافاتى بود وقتى كه از آنها مىپرسيدند شما چه مىخواهيد ، و از جمله [ در جنگ مسلمانان با ايران ساسانى ] رستم فرخزاد [ فرمانده سپاه ايران از آنها ] نماينده خواست ، از او پرسيد كه رسالت و حرف شما چيست ؟ اول خيلى كور خوانده بود ، گفت لابد خيلى گرسنه و تشنه مانده‌ايد و ما به شما رسيدگى نكرديم ، حاضريم به شما رسيدگى كنيم ، يك چيزى خلاصه رشوه به شما بدهيم و برگرديد . عجب عالى جواب داد ! گفت : واللَّه وضع ما از اين كه تو مىگويى خيلى بدتر بود اما روزگار دگرگون شد ، اوضاع عوض شد . آن روزى كه ما دنبال نان شكممان مىدويديم تمام شد ، ما اكنون يك رسالتى براى نجات بشر داريم . تعجب كرد ، گفت : چه رسالتى ؟ ( حال تربيت‌يافتگان قرآن را ببينيد ! اين را تمام مورخين از هزارسال پيش نوشته‌اند و واقعاً اگر در كتابهاى هزارسال پيش نوشته نشده بود كسى باور نمىكرد ، خيال مىكرد اين را كسانى مىگويند كه اعلاميهء حقوق بشر را خوانده‌اند . ) گفت : اول اقرار به وحدانيت خدا و رسالت محمّد صلى الله عليه و آله . دوم « اخراج العباد من عبادة العباد الى عبادة اللَّه » رسالت دوممان اين است كه به مردم آزادى اجتماعى بدهيم . ما آمده‌ايم براى اينكه اين طبقات بسته‌اى كه وجود دارد ، اينكه عده‌اى بر عدهء ديگر ظلم و ستم مىكنند و آزادى آنها را سلب كرده‌اند [ از ميان برداريم ؛ ] ما آمده‌ايم به ملتها در مقابل حكومتها آزادى بدهيم . قرآن از زبان موسى بن عمران نقل مىكند ؛ وقتى كه فرعون بر او منت گذاشت و گفت تو همان كسى هستى كه در دامن ما بزرگ شدى ، موسى گفت : وَ تِلْكَ نِعْمَةٌ تَمُنُّها