كرده‌اى ؟ ! رسول خدا جملهء عجيبى دارد . شما اگر شعارى دربارهء آزادى و حق‌طلبى ، برتر و بالاتر و جاندارتر از اين شعار پيدا كرديد به من بگوييد . على عليه السلام مىفرمايد ما اين جمله را از پيغمبر اكرم مكرر مىشنيديم . بعضى جمله‌هاست كه ما همين قدر مىدانيم پيغمبر اكرم فرموده است ، شايد هم يك‌بار بيشتر نفرموده باشد ، ولى على عليه السلام در حديثى كه در اصول كافى و در نهج‌البلاغه در ضمن فرمانى كه به نام مالك‌اشتر نوشته است هست مىفرمايد كه من از پيغمبر مكرر اين جمله را شنيدم كه : لَنْ تُقَدَّسَ امَّةٌ حَتّى يُؤْخَذَ لِلضَّعيفِ فيها حَقُّهُ مِنَ الْقَوِىِّ غَيْرَ مُتَعْتِعٍ « 1 » يعنى هرگز ملتى ، امتى به مقام قداست و پاكى و بزرگى و بزرگوارى نمىرسد - مىگويند لَنْ علامت نفى تأبيد است ؛ يعنى محال است امتى ، ملتى به بزرگى و قداست و پاكى و بزرگوارى برسد - مگر آنكه آن ملت به اين حال در بيايد كه ضعيف در مقابل قوى آزاد باشد ، ضعيف حق خودش را از قوى بخواهد در حالى كه كوچكترين لكنتى به زبانش نمىآيد ، ضعيف در كمال جرئت و جسارت در مقابل قوى بايستد . پيغمبر ما مىگويد تنها آن ملتى رستگار خواهد شد و به مقام قدس و طهارت مىرسد كه اين مقدار جسارت در افراد ضعيف در مقابل افراد قوى وجود داشته باشد . شما در كجاى دنيا شعارهايى قويتر و نيرومندتر از اين شعارها مىتوانيد پيدا كنيد ؟ على عليه السلام خطاب به فرزندش امام حسن مجتبى مىفرمايد : وَ لاتَكُنْ عَبْدَ غَيْرِكَ وَ قَدْ جَعَلَكَ اللَّهُ حُرّاً « 2 » پسرك من ! مبادا بندهء ديگرى باشى ، خدا تو را آزاد آفريده است ، اين نعمت و موهبت خدادادى را قدر بدان ، مبادا نعمت آزادى را از خودت سلب كنى . بنابراين اسلام از جنبهء شعارهاى آزادى نه تنها از ديگران كم و كسر ندارد ، صد درجه بالاتر ، قويتر ، نيرومندتر و جاندارتر شعار داده است .

--> ( 1 ) . نهج‌البلاغه ، نامهء 53 ، با اندكى اختلاف . ( 2 ) . نهج‌البلاغه ، نامهء 31 .