كرده تا مرحلهء پيروزى بر خصم ادامه داده و از آن پس ادامه نداده و پى كار خود رفته و نتيجهء زحمات او را ديگران و احياناً دشمنان برده‌اند . مانند اينكه كسى زمين غصب‌شده‌اش را با قدرت و شدت مطالبه كند و با صرف نيرو و بذل مال و جان آن را از دست دشمن بگيرد ، اما همين كه گرفت برود به خانهء خود بنشيند و يك دانه بذر هم در آن نپاشد ، ديگران بروند از آن به سود خود استفاده كنند . انقلاب عراق با پايمردى روحانيت شيعه به ثمر رسيد ، اما روحانيت از ثمرهء آن بهره‌بردارى نكرد و نتيجه‌اش را امروز مىبينيم . مشروطيت ايران را روحانيت به ثمر رسانيد ، اما آن را ادامه نداد و بهره‌بردارى نكرد و لهذا طولى نكشيد كه يك ديكتاتورى خشن روى كار آمد و از مشروطيت جز نام باقى نماند ، بلكه تدريجاً در مردم سوءظن پديد آمد كه اساساً رژيم استبداد از رژيم مشروطه بهتر بوده است و مشروطيت گناه است . حتى در جنبش تنباكو اظهار تأسف مىشود كه روحانيت با لغو امتياز رژى كار خود را تمام‌شده تلقى كرد در صورتى كه مىتوانست پس از آن آمادگى مردم ، يك نظام واقعاً اسلامى به وجود آورد . نهضت اسلامى ايران در حال حاضر در مرحلهء نفى و انكار است . مردم ايران يكدست عليه استبداد و استعمار قيام كرده‌اند . مرحلهء نفى و انكار به دنبال خود مرحلهء سازندگى و اثبات دارد . به دنبال لا إله بايد الَّا اللَّه بيايد . در هر نهضت ، مرحلهء سازندگى و اثبات از مرحلهء نفى و انكار دشوارتر است . اكنون اين نگرانى در مردم هوشمند پديد آمده است كه آيا باز هم روحانيت كار خود را نيمه‌تمام خواهد گذاشت ؟ 4 . رخنهء فرصت‌طلبان . رخنه و نفوذ افراد فرصت‌طلب در درون يك نهضت از آفتهاى بزرگ هر نهضت است . وظيفهء بزرگ رهبران اصلى اين است كه راه نفوذ و رخنهء اين گونه افراد را سد نمايند . هر نهضت مادام كه مراحل دشوار اوليه را طى مىكند سنگينىاش بر دوش افراد مؤمن مخلص فداكار است ، اما همين كه به بار نشست و يا لااقل نشانه‌هاى بار دادن آشكار گشت و شكوفه‌هاى درخت هويدا شد ، سر و كلّهء افراد فرصت‌طلب پيدا مىشود . روز به روز كه از دشواريها كاسته مىشود و موعد چيدن ثمر نزديكتر مىگردد ، فرصت‌طلبان محكمتر و پرشورتر پاى عَلَم نهضت سينه مىزنند تا آنجا كه تدريجاً انقلابيون مؤمن و فداكاران اوليه را از ميدان بدر مىكنند . اين جريان تا آنجا