افول انديشهء اصلاح در جهان عرب در جامعهء عربى سنّى كسى را كه بشود به عنوان « قهرمان اصلاح » به حساب آورد همين سه نفر يعنى سيد جمال و عبده و كواكبى هستند كه به ترتيب از نظر اهميت ، درجات اول و دوم و سوم قهرمانى را اشغال كرده‌اند . افراد ديگرى از پيروان اينها و خصوصاً سيد جمال و عبده در مصر و سوريه و الجزاير و تونس و مغرب پديد آمده‌اند كه داعيهء اصلاح داشته و خود را ادامه‌دهندهء راه سيد جمال و عبده به شمار مىآورده‌اند ، ولى هيچ كدام آنها آن اهميت را نيافته‌اند كه در رديف سه قهرمان سابق‌الذكر به حساب آيند ، بلكه برخى از آنها در اثر برخى انحرافات به جاى آنكه اصلاح كنند افساد كرده‌اند و به جاى آنكه مصلح به شمار آيند مفسد به شمار مىروند . سيدمحمد رشيد رضا از اين جمله است . رشيد رضا بيش از هركس ديگر سنگ اصلاح به سينه مىزند و خود را ادامه دهندهء راه سيد جمال و عبده مىداند ، ولى او در اثر اينكه بيش از آنكه تحت تأثير افكار سيد جمال و عبده باشد تحت تأثير انديشه‌هاى ابن‌تيميّه و محمد بن عبد الوهاب بود و بيش از آنكه مبلّغ اصلاح باشد مبلّغ وهابيگرى بود ، اظهارنظرهاى مغرضانه‌اش خصوصاً در مورد شيعه نشان مىدهد كه شايستگى اصلاح‌طلبى نداشته است . اولين شرط اصلاح‌طلبى فارغ بودن از تعصبات افراطى نسبت به فرقهء خاص عليه فرقهء ديگر است كه رشيد رضا فاقد آن بود . اى كاش رشيد رضا مىتوانست به اندازهء استادش محمد عبده خود را