سوم آمده است و علىالظاهر سيد اين داستان را از همان كتاب اقتباس كرده است ولى نخواسته است در محيطى غير اسلامى اين اسطوره را با نام مسجد بيان كند . آرمان سيد مىتوان گفت كه آرمان اصلاحى سيد و جامعهء ايده‌آلش در جامعه‌اى اسلامى خلاصه مىشود كه وحدت بر سراسر آن حاكم باشد ؛ اختلافات نژادى ، زبانى ، منطقه‌اى ، فرقه‌اى ، بر اخوّت اسلامى آنها فائق نگردد و وحدت معنوى و فرهنگى و ايدئولوژيك آنها را آسيب نرساند ، مردم مسلمان مردمى باشند آگاه و عالم و واقف به زمان و آشنا به فنون و صنعت عصر و آزاد از هرگونه قيد استعمار و استبداد ، تمدن غربى را با روح اسلامى نه با روح غربى اقتباس نمايند ، اسلام حاكم همان اسلام نخستين باشد بدون پيرايه‌ها و ساز و برگها كه بعدها در طول تاريخ به آن بسته شده است ، روح مجاهدگرى به مسلمانان بازگردد ، احساس عزت و شرافت نمايند ، زير بار ظلم و استبداد و استعباد نروند . تا آنجا كه ما اطلاع داريم سيد آرمانى در مورد نظام ارباب و رعيتى حاكم بر جامعهء اسلامى آن روز و همچنين در مورد نظام خانوادگى و هم نظام آموزشى علوم اسلامى كه به آنها دلبستگى فراوان داشته ، ابراز نكرده است . معلوم نيست از نظر انطباق آن نظامات با موازين و معيارهاى اسلامى ، سيد چگونه مىانديشيده است ؛ همچنان كه علىرغم مبارزهء پيگيرش با حكومتهاى مستبدهء زمان خود ، فلسفهء سياسى اسلامى را كه خود مىپسنديده دقيقاً عرضه نداشته است كه به چه شكل و چه الگويى هست ؛ شايد بدان جهت كه مبارزات پيگيرش با استبداد و استعمار امان نمىداده كه به اين مسائل بپردازد ؛ و شايد بدان جهت كه مبارزه با استبداد و استعمار را نخستين گام در راه انقلاب و رستاخيز اسلامى مىدانسته و معتقد بوده ملت مسلمان هرگاه اين گام اول را درست بردارد ، در گام دوم ، خود خواهد دانست كه چه بكند ؛ و ممكن است اينها را نوعى نقص و كمبود در كار سيد تلقى كرد . امتيازات سيد سيد جمال از يك سلسله مزاياى طبيعى و اكتسابى برخوردار بوده كه در مجموع نظيرى برايش نمىتوان يافت .