مرتضى مطهرى
62
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
از وسوسهء عادت شيطان وارست * مانند علا دولهء سمنانى شد ب . عبدالرزاق كاشانى . از محققين عرفاى اين قرن است . فصوص محيى الدين و منازل السائرين خواجه عبداللَّه را شرح كرده است و هر دو چاپ شده و مورد مراجعهء اهل تحقيق است . بنا به نقل صاحب روضات الجنّات در ذيل احوال شيخ عبدالرزاق لاهيجى ، شهيد ثانى از عبدالرزاق كاشانى ثناى بليغ كرده است . بين او و علاء الدولهء سمنانى در مسائل نظرى عرفان - كه وسيلهء محيى الدين طرح شده است - مباحثات و مشاجراتى بوده است . وى در سال 735 درگذشته است . ج . خواجه حافظ شيرازى . حافظ على رغم شهرت جهانىاش تاريخ زندگىاش چندان روشن نيست . قدر مسلّم اين است كه مردى عالم و عارف و حافظ و مفسر قرآن كريم بوده است . خود مكرر به اين معنى اشاره كرده است : نديدم خوشتر از شعر تو حافظ * به قرآنى كه اندر سينه دارى عشقت رسد به فريادگر خود بسان حافظ * قرآن ز بر بخوانى با چارده روايت ز حافظان جهان كس چو بنده جمع نكرد * لطايف حِكَمى با نكات قرآنى با اينكه اين همه در اشعار خود از پير طريقت و مرشد سخن گفته است ، معلوم نيست كه مرشد و مربى خود او كى بوده است . اشعار حافظ در اوج عرفان است و كمتر كسى قادر است لطايف عرفانى او را درك كند . همهء عرفايى كه بعد از او آمدهاند اعتراف دارند كه او مقامات عاليهء عرفانى را عملًا طى كرده است . برخى از بزرگان بر برخى از بيتهاى حافظ شرح نوشتهاند . مثلًا محقق جلال الدين دوانى ، فيلسوف معروف قرن نهم هجرى ، رسالهاى در شرح اين بيت : پير ما گفت خطا بر قلم صنع نرفت * آفرين بر نظر پاك خطاپوشش باد