كارى در خلقت و يا در شريعت بدون مصلحت و حكمت نمىكند . عدل الهى ايجاب مىكند كه خدا ، هم در خلقت و هم در شريعت عادل باشد و اگر عدل يكى از اصول دين است روى همين حساب است . آنها اگرچه اسمشان باقى است ولى عملًا تقريباً منقرض شده‌اند . الآن تمام سنيهايى كه وجود دارند به اسم اشعرى هستند ، ولى در واقع اين عقيده را از ميان برده‌اند و عملًا طرفدار اين حرف نيستند . پس اين مطلب كه شما گفتيد اگر در دين اسلام يك چيزى حرام شده است دليلى داشته ، حرف درستى است . اين را من هم قبول دارم . مثلًا اينكه گوشت سگ حرام است يا سگ نجس است ، بدون دليل نيست . حتماً در سگ يك چيزى وجود دارد كه براى انسان ضرر دارد . البته در صدر اسلام هنوز اين حرفهايى كه الآن مىزنند وجود نداشت . ولى يك مطلب ديگر هست و آن اينكه فرض كنيم عالمى يا مجتهدى پيدا بشود كه برايش يقين بشود كه اسلام كه گفته است گوشت خوك حرام است منحصراً به خاطر همين ميكروبى است كه امروز كشف شده است . او فتوا خواهد داد : پس حالا ديگر گوشت خوك حلال است . ولى ما قبول نخواهيم كرد . مجتهد بايد پخته باشد . ممكن است براى چيزى كه حرام شده است دهها خطر وجود داشته باشد و امروز علم يكى از آنها را كشف كرده و مابقى هنوز مانده باشد . شما مىبينيد مثلًا علم پنى سيلين را كشف و آثارش را بيان مىكند و تمام مردم به آن روى مىآورند . بعد از چند سال متوجه مىشوند كه ضررهايى هم دارد و لااقل براى همهء مريضها تجويز نمىكنند . علم گوشه‌اى را كشف مىكند و گوشهء ديگر برايش پنهان مىماند . حالا براى يك نفر مجتهد كِى يقين پيدا مىشود كه علت اينكه اسلام گفته است گوشت خوك حرام است منحصر به همين ميكروبى است كه علم كشف كرده است ؟ ! اگر بگويد ، عجله به خرج داده است و بايد از او سؤال كرد آيا شما يقين داريد كه بيست سال ديگر چيز جديدى كشف نشود ؟ . مثلًا ممكن است خصايص بعضى از حيوانات در گوشتشان وجود داشته باشد ، به طورى كه خورندهء آن گوشت آن خصايص را بگيرد . از جمله صفات خوك اين است كه خيلى كثيف است . در حديث است كه يكى از خصايص روحى اين حيوان اين است كه [ غيرت ندارد و خوردن گوشت او ] غيرت را از بين مىبرد . البته مىدانيد هركدام از حيوانات خصايص روحى مخصوص به خود دارند ، مثلًا وفا در