طرفدار عباس پسر مأمون ؛ رفت قوم و خويش مادرش را از تركستان آورد و تدريجاً كارها را به دست آنان سپرد ، يعنى هم ايرانيها و هم اعراب را كنار زد . لهذا عنصر ديگرى روى كار آمد . همهء حرف آقاى گوستاو لوبون اين است كه چرا خلفاى عباسى با اينكه خودشان عرب بودند از سياست عربى بنى اميه پيروى نكردند ؟ گوستاو لوبون همان چيزى را كه فضيلت اسلام است عيب گرفته و دليل بر عدم انطباق اسلام با مقتضيات زمان و دليل بر جمود و تحجر مسلمين دانسته است . مىگويد اين اصل از نظر اخلاق خوب است ولى از نظر سياست گاهى خوب است و گاهى بد . در يك زمان از نظر سياست خوب است كه ملتهاى ديگر را به اسلام نزديك مىكند اما در يك زمان ديگر جايش بود كه مسلمانها ( يعنى عربهاى آن وقت ) از نظر سياسى هم كه باشد اصل مساوات اسلام را زير پا بگذارند . سياست اروپايى گوستاو لوبون اشتباه مىكند . اولًا اسلام يك روش سياسى به مفهوم اروپايى نيست . ثانياً اگر مسلمين اسلام را اين‌طور بازيچهء سياست كرده بودند ، امروز نه از اسلام اثرى بود و نه از مسلمين به صورت يك امت . اسلام هدفش اين است كه مساوات را به‌طور كامل در ميان مردم برقرار كند . اگر اسلام تا وقتى كه از مردم استفاده مىكند اصلى را طرح كند بعد آن را عوض كند ، اين كه اسلام نيست ، اين سياست اروپايى است كه اعلاميهء حقوق بشر مىدهند تا آنجا كه ملتهاى ديگر را زير بار بكشند ، همين كه زير بار كشيدند مىگويند همهء اين حرفها مفت است . اين است طرز فكر اينها كه مىگويند اسلام خشك و غيرقابل انعطاف است و با مقتضيات زمان يعنى با سياست جور در نمىآيد . اسلام براى اين آمده است كه با اين سياستها در دنيا مبارزه كند . اسلام اينها را مقتضيات زمان نمىداند ، اينها را انحراف زمان مىداند و در مقابل اينها ايستادگى مىكند . اين همان عيبى است كه عده‌اى بر سياست اميرالمؤمنين گرفتند ، گفتند : على همه چيزش خوب بود ، مرد علم بود ، مرد عمل بود ، مرد تقوا بود ، مرد عاطفهء انسانيت بود ، مرد حكمت و خطابه بود ولى يك عيب بزرگ داشت و آن اينكه