قند هم اگر خارجى بود استفاده نمىكرد و مثلًا كشمش مىخورد . يك مادر و دختر فرنگى ، مسلمان شده و در كربلا مجاور شده بودند و آن دختر واقعاً هم مسلمان شده بود چون تا آخر زندگيش اشخاصى شاهدش بودند ، يك مسلمان بسيار خوب و متدينى . عيال آقاى آقا شيخ على فوت مىكند . خود آن دختر داوطلب مىشود كه بيايد زن آقاى آقا شيخ على زاهد بشود . آقا شيخ على هم ايشان را عقد كرد و بعد گفتند چه زندگى خوبى داشتند ! و اين زن اروپايى با يك مرد زاهدِ اين گونه چگونه خودش را تطبيق داده بود كه گفتند آقا شيخ على بعد از فوت او ديگر تقريباً متلاشى شد . يك كسى به او گفت : آقا ! شما كه مىفرموديد ما امتعهء خارجى استعمال نمىكنيم ( خندهء حضار ) ! گفت : فرزند ! تبدل موضوع شده است ( خندهء حضار ) . گفت : او ديگر خارجى نيست ، مسلمان شده ، تبدل موضوع شده است . پس مسئلهء تبدل موضوع مسئلهء ديگرى است . مثال ديگر : شما در فقه يك باب مىبينيد به نام سَبق و رمايه ، يعنى بر هر مسلمانى مستحب است كه اسبدوانى بكند و حتى مىدانيد كه پول گذاشتن در هر جاى ديگر جايز نيست ، در اينجا جايز است : لا سَبْقَ الّا فى خُفٍّ اوْ حافِرٍ اوْ خَيْلٍ . رمايه هم تيراندازى و از مستحبات است . ممكن است كسى بگويد اين كتاب سبق و رمايهء فقه اسلامى به كلى منسوخ شده ، چون حالا نه به اسبدوانى و مسابقهء اسبدوانى چندان احتياج است مگر براى تفنن ، و نه به تيراندازى با تير و كمان نيازى هست . ولى اگر كسى مطالعه كند مىبيند سبق و رمايه ناشى از يك اصل ثابت است و آن اين است : وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ « 1 » . اسلام يك دين اجتماعى است و براى ملت اسلام نيروى دفاعى خيلى قوى مىخواهد ، مىگويد در مقابل دشمن تا حد اعلى بايد نيرومند بشويد . اسبدوانى و تيراندازى را سنت كرد براى اينكه مىخواست سربازهايش در ميدانهاى مبارزه قوى و نيرومند باشند . روح اين حكم ، « أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ » است . سبق و رمايه جامه‌اى است كه اسلام بر آن اصل ثابت و نسخ ناشدنى پوشانده است . و به عبارت ديگر سبق و رمايه شكل اجرايى « أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ » است . تا وقتى سبق و رمايه سنت مستحب است كه آن وظيفهء خودش را در اجتماع انجام بدهد .

--> ( 1 ) انفال / 60