اصول دينى كه ضد عقل است طردكردنى است ، بايد دورش افكند . 3 . موضوع عمل و توجه به معاش و سعى و كار ، آن هم به حد اعلى ، به تعبير قرآن جهاد و سخت كوشى و اينكه بهبود معاش هم عبادت است . اين سه اصل هر سه مستقيم از اسلام گرفته شد . بعد از جنگهاى صليبى و تماس شرق و غرب ، بعد از آنكه با ارزشهاى اسلامى آشنا شدند اين سه اصل را از اسلام گرفتند و به نام اصلاحات در دين مسيح وارد كردندگو اينكه هنوز اينها را - مخصوصاً آن بخش اول را - به‌طور كامل نتوانسته‌اند رعايت كنند . گاهى در كتابهاى تاريخ تمدن مىخوانيم كه يكى از علل تمدن اروپايى پيدايش مذهب پروتستان است . مذهب پروتستان مولود برخورد مسيحيت با اسلام و اقتباس اصول اوّلى اسلام است . يك علت اساسى و عمدهء تمدن اروپايى پيدايش مذهب پروتستان است ؛ يعنى اين اسلام است كه مستقيماً در سرنوشت تمدن اروپايى تأثير داشته است . حالا بعد چه دسيسه‌هايى از طرف خود آنها به كار رفت ، مستقيم يا غيرمستقيم ، كه افكار پليد خودشان را به ما دادند ، جايشان را با ما عوض كردند ، آنجايى كه ما بوديم آنها آمدند ، جايى كه آنها بودند ما را بردند ، يعنى افكار خودشان را به ما دادند و افكار ما را براى خودشان گرفتند ، آن بماند . خوشبختانه اشخاص باانصافى در ميان اروپاييها هستند . شواهدى بر موضوعات سه گانه : 1 . ارزش دادن به شخصيت انسانى در اين موضوعات كه عرض كردم ، مسئلهء ارزش شخصيت انسان ، آيا احتياج دارد كه من از نظر قرآن براى شما بحث بكنم ؟ احتياج دارد كه آيهء « وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ » « 1 » را بخوانم ؟ احتياج دارد كه آيهء « وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ » « 2 » را براى شما بخوانم ؟ آيا احتياج دارد وَ سْئَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ « 3 » را بخوانم ؟

--> ( 1 ) اسراء / 70 ( 2 ) بقره / 186 ( 3 ) نساء / 32