دو نوع تغيير در زمان إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا . . از مذاكراتى كه بعضى از آقايان محترم ديشب كردند و بعضى هم با تلفن صحبت كردند ، معلوم شد مسئلهء مقتضيات زمان كه ديشب عنوان شد مورد علاقهء آقايان محترم است . تفاوت اساسى انسان و حيوانات اجتماعى در شب گذشته اين مطلب را عرض كردم كه در ميان جاندارهايى كه زندگى اجتماعى دارند تنها انسان است كه زندگى متحول و متكاملى دارد ؛ يعنى خداوند آن موجودات ديگر را طورى خلق كرده است كه زندگى ثابت و يكنواختى دارند ، از اولى كه پا به دنيا گذاشته‌اند با يك نظامات خاصى به وجود آمده‌اند و هرچه هم كه زمان بر آنها گذشته است در نظامات و تشكيلات آنها تغييراتى پيدا نشده است . مثلًا زنبور عسل كه يك جاندار اجتماعى عجيبى است ، از دو هزار سال پيش كه دانشمندان در وضع زندگى او كتابها نوشته‌اند تا امروز كه دربارهء آن مطالعاتى صورت گرفته است هيچ نشان نمىدهد كه اين مخلوق در وضع زندگى خودش