امروز كه شرايط تغيير كرده ، اين شبهه پيش مىآيد كه چرا سفر چهار فرسخ باشد ؟ البته اين يك مسئلهء صد درصد قطعى نيست كه مسافتى كه سفر انسان را به حدى مىرساند كه روزه را بايد افطار كرد و نماز را بايد [ شكسته خواند ] حتماً چهار فرسخ است . اين يك مسئلهء اجتهادى است و در فقه شيعه ( احاديث شيعه ) به سه عنوان بيان شده است « 1 » . پرسيده‌اند : انسان چه مقدار مسافرت كند نمازش شكسته مىشود ؟ گاهى جواب داده‌اند : چهار فرسخ ( كه رفت و آمد هر كدام چهار فرسخ و در واقع هشت فرسخ مىشود ) . گاهى جواب داده‌اند : مسير يك بريد « 2 » ، مسافتى كه يك بريد در يك روز مىرود ، كه همين قدر بوده است . در بعضى روايات ديگر گفته‌اند : مَسيرةُ يَوْم مسافرتى كه يك روز وقت را اشغال مىكند . [ فقها ] گفته‌اند يكى از اين سه تا ملاك است : يا چهار فرسخ ملاك است يا مسير يك بريد و يا مسيرة يوم . احتمال بريد خيلى ضعيف است . يا يك روز مسافرت ملاك است يا هشت فرسخ رفت و آمد ، و هشت فرسخ مساوى بوده با مسير يك روز . حال اگر تغييرى رخ داد ؛ يعنى مسير يك روز ، ديگر هشت فرسخ نيست ، صد فرسخ است ، دويست فرسخ است ، اين احتمال هست كه آنچه در سفر ملاك اصلى است « مسيرة يوم » باشد . در آن روز كه گفته‌اند هشت فرسخ ، به اين جهت بوده كه هشت فرسخ مصداق « مسيرة يوم » بوده است . پس اگر وسايل مسافرت تغيير كرد و « مسيرة يوم » از هشت فرسخ به هشتاد فرسخ و هشتصد فرسخ و هشت هزار فرسخ رسيد ، ما بايد تابع « مسيرة يوم » باشيم . اگر كسى چنين حرفى بزند ، اين حرف ضد اسلام نيست ، يك حرف اجتهادى است . بله ، يك مطلب اينجا هست كه به موجب آن فقها روى اين اجتهاد اصرار زيادى نمىكنند و آن اين است كه در مسائلى كه اسلام بنايش بر تسهيل و سهولت و گذشت است ، اين احتمال در كار مىآيد كه چيزى كه ولو براى عده‌اى از مردم در يك زمانى ملاك بوده ، اين تسهيل را براى همهء مردم در همهء زمانها تعميم بدهند ، چون بنا بر سختگيرى نيست . اگر بنا بر سختگيرى مىبود مىگفتيم برويم دنبالش ،

--> ( 1 ) در فقه اهل تسنن چهار فرسخ نمىگويند ، جور ديگر مىگويند . ( 2 ) [ نامه رسان ]