آيا اجتهاد نسبى است ؟ آيا واقعيت واحد وجود ندارد ؟ نكته‌اى را كه در جلسهء قبل گفتيم باز تكرار مىكنيم ، چون در عصر و زمان ما خيلى تكرار مىشود ، و آن اين است كه استنباطهاى بشر در زمانهاى مختلف دربارهء مسائل فرق مىكند و اين مخصوص به زمانهاى مختلف نيست ، در زمان واحد هم استنباطها دربارهء بعضى مسائل فرق مىكند . در زمانها و مكانهاى مختلف ، در زمان واحد و مكان مختلف ، در مكتبها و تربيتهاى مختلف [ استنباطها متفاوت است ] ولى آيا اين دليل آن است كه يك واقعيت واحد وجود ندارد ؟ وقتى كه استنباطها مختلف شد ، واقعيت هم مختلف است ؟ يا واقعيت ، واقعيت است . استنباطها كه مختلف است ، يا اين است كه تمام آن استنباطها غلط است و واقعيت چيز ديگر است ، و يا از ميان آن استنباطهاى مختلف يكى درست است و باقى غلط . مخطّئه و مصوّبه اين ، مسأله‌اى است كه در ميان متكلمين اسلامى به يك شكل طرح شده است و در ميان فلاسفهء قديم و جديد به شكل ديگر . بعضى متكلمين خودشان را « مخطّئه » مىنامند و بعضى ديگر « مصوّبه » . متكلمين شيعه مىگويند ما مخطّئه هستيم . بعضى