كسانى علم را پيش برده‌اند كه اين‌طور شيفتهء علم بوده‌اند . اگر همهء افراد بشر علم را براى نان مىخواستند ، اصلًا علم اينقدر پيشروى نمىكرد . بوعلى سينا وزير بود . برايش سعايت كردند ، مغضوب شد . رفت مخفى شد . در همان مخفيگاه فرصت خوبى برايش پيدا شد . شروع كرد به تأليف كتاب . عده‌اى از شاگردان محرمانه مىآمدند و او همين كتابهاى معروف مانند شفا را در همان مخفيگاه القا مىكرده و آنها مىنوشته‌اند . در همين بين رفع سوء تفاهم شد و اعلام كردند كه بوعلى هرجا هست بيرون بيايد و سر پست خودش حاضر شود . بوعلى بيرون نيامد ، گفت براى من همين مخفيگاه و همين سرگرمى خيلى از وزارت بهتر است . ديد اگر بيايد بيرون مجبورش مىكنند كه دومرتبه كار وزارت را به عهده بگيرد . لذا از بيرون آمدن امتناع مىكرد . يك عده كلفت و نوكر داشت كه اينها از پست وزارت او بهره‌مند بودند ، اصرار كردند بيرون بيايد . امتناع مىكرد . بالاخره همانها مخفيگاه او را نشان دادند و بوعلى را به زور از آنجا بيرون آوردند . بشر غير از تحصيل علم كارهاى ديگرى دارد كه هدف از آنها ماديات نيست ، چنان كه يك سلسله كارهاى اخلاقى انجام مىدهد ، در كارهاى خير و مؤسسات خيريه وارد مىشود . هدف انسان از شركت در كارهاى خير چيست ؟ آيا آنها را براى نان خودش انجام مىدهد يا نه ؟ اينها مىگويند نه . انسان يك كارهايى را براى جمال و زيبايى مىكند : اتومبيل خيلى خوب و عالى دارد ، بعد مدل جديدترى مىآيد ، اتومبيل قبل را به يك قيمت نازلى مىفروشد و اتومبيل جديد را به قيمت گرانترى مىخرد چون زيباتر است . انسان عبادت مىكند و از عبادت خودش لذت مىبرد . آيا از اين عبادت هدف مادى دارد ؟ ممكن است كسى بگويد ماديات را در آخرت مىخواهد ، ولى همه كه اين‌طور نيستند . الْعِبادَةُ عِنْدَ غَيْرِ الْعارِفِ مُعامَلَةٌ ما كَا نَّهُ يَعْمَلُ لِاجْرَةٍ يَأْخُذُها فِى الْا خِرَةِ هِىَ الْاجْرُ وَ الثَّوابُ ، وَ عِنْدَ الْعارِفِ رِياضَةٌ ما لِهِمَمِهِ وَ قُوا نَفْسِهِ الْمُتَوَهِّمَةِ وَ الْمُتَخَيِّلَةِ لِيَجُرَّها . . . « 1 »

--> ( 1 ) اشارات ، ج 3 / ص 370 ( ابن سينا )