آنكه گاو از گوساله بزرگتر است ؟ . دورى و نزديكى نيز از امور نسبى است . يك وقت مىگوييد خانهء ما نيروى هوايى است . مىگويند خانهء شما چقدر دور است ! يك وقت هم مىگويند قم نزديك تهران است . اگر با مقياس فاصلهء شهرها اندازه بگيرند ، قم را نزديك فرض مىكنند . اما اگر به مقياس فاصلهء خانه‌ها حساب كنند ، از اينجا تا نيروى هوايى دور است . اين است كه مىگوييم دورى و نزديكى يك امر نسبى است ؛ يعنى نمىشود به طور كلى گفت دورى فلان مقدار است و نزديكى فلان مقدار ، بلكه بايد گفت دورى و نزديكى نسبت به چيست و در چه مقياسى است . اين امور را كه به نسبتها فرق مىكنند ، امور نسبى مىگويند و به‌طور كلى نمىشود روى آنها حكم كرد ؛ يعنى تا دو شىء را مقايسه نكنند و با مقياس معينى اندازه نگيرند ، نمىشود روى اين مفاهيم حكم كرد . ولى بعضى از امور ، مطلق است . البته برخى اين مطلب را انكار مىكنند و مىگويند امر مطلق وجود ندارد ، كه اين هم حرف غلطى است . در هر حال بعضى از امور ، امور مطلق است مثل اعداد و همچنين مقادير . آيا عدد 20 نسبت به اشياء فرق مىكند ؟ يعنى اگر بگوييد بيست گردو يا بگوييد بيست ستاره ، اينها در عدد با هم فرق مىكند ؟ نه ، عدد آنها يكى است ، از لحاظ كميت با هم فرقى ندارند . مقادير نيز همين‌طور است . حتى دربارهء زمان هم اين گونه است . مقادير ، مطلق است . مثلًا پارچه را با متر مىسنجند . اگر مقدار پارچه را معين كنند مثلًا بگويند 80 / 1 متر و يا بگويند انسان طولش 80 / 1 متر است ، در اينجا 80 / 1 نسبت به همه جا و همه كس فرق نمىكند در صورتى كه در بزرگى و كوچكى ، اينها خيلى فرق مىكرد . معلوم شد كه بعضى امور نسبى هستند و بعضى ديگر مطلق . راجع به خيلى از امور اين بحث پيش آمده است كه آيا نسبى هستند يا مطلق ، از جمله در باب خود علم ، خود حقيقت . آيا حقيقت نسبى است يا مطلق ؟ آيا علم نسبى است يا مطلق ؟ كه نمىخواهيم وارد اين بحث بشويم . حال مىخواهيم ببينيم آيا عدالت نسبى است يا مطلق ؟ اگر عدالت نسبى باشد ، آنوقت حرف آن جاهلها به كرسى مىنشيند كه عدالت نسبى است ، در نتيجه در هر جامعه‌اى يك جور است ، در هر زمان هم يك جور است . پس عدالت نمىتواند يك دستور مطلق داشته باشد و بنابراين هيچ مكتبى نمىتواند يك دستور مطلق بدهد و بگويد اين عدالت است و بايد هميشه و همه جا اجرا شود . حداكثر مىتواند براى