زياد بن ابيه كه به جان مردم افتادند آنوقت مردم فهميدند كه اشتباه كردند كه در زمان حضرت على دعوت او را لبيك نگفتند ، اشتباه كردند كه امام حسن را تحويل معاويه دادند . لهذا بعدها ( بعد از حادثهء كربلا ) عده‌اى پيدا شدند و توّابين را به وجود آوردند ، همانها كه دور مختار را گرفتند . اين امر يعنى آگاه شدن مردم از ماهيت حكومت اموى ، از عواملى بود كه شرايط را براى قيام امام حسين عليه السلام مساعد مىكرد . گذشته از اين ، وضع يزيد با وضع معاويه فرق مىكرد . معاويه در لباس نفاق كار مىكرد ، يزيد در لباس كفر . معاويه لااقل روى كارهايش سرپوش مىگذاشت ، علناً شراب نمىخورد ، علناً سگ بازى نمىكرد ، صورت ظاهر را حفظ مىكرد . ولى يزيد جوانى بود ديوانه و پرده در كه حساب موقعيت خودش را نمىكرد كه هرچه هست بالاخره مردم او را خليفهء پيغمبر مىدانند . اينقدر شراب مىخورد تا مست مىشد و در حضور جمعيت به پيغمبر ناسزا مىگفت . واقعاً اگر قضاياى كربلا نبود و امام حسين قيام نمىكرد و سبب نمىشد كه يزيد از بين برود و او همان بيست سالى را كه معاويه خليفه بود خلافت مىكرد ، اصلًا حوزهء اسلام منقرض مىشد . پس شرايط زمان خيلى فرق مىكند . بنابراين امام حسن همان برنامه را اجرا كرد كه امام حسين اجرا كرد و امام حسين همان برنامه را اجرا كرد كه امام حسن اجرا كرد ، فقط شكل كارشان با هم فرق داشت ولى روح هر دو يكى بود . اين بود دو مثالى كه خواستم در اين زمينه عرض كرده باشم .