مرتضى مطهرى

117

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

تكليف مردم را براى همهء زمانها روشن كرده است ، قوانين كلى بيان كرده است . ولى برخى موارد جزئى پيش مىآيد كه در آن موارد ، مردم حق دارند با توجه به قانون كلى الهى قانون وضع كنند . لهذا ما مىگوييم قانون اساسى داريم . در قانون اساسى ما قطعى و مسلّم شده است كه يك هيئتى كه از پنج نفر كمتر نباشد و افراد آن مجتهد و عارف به مقتضيات زمان باشند ، بايد ناظر باشند كه قوانينى كه مجلس طرح مىكند انطباق با قوانين اسلامى داشته باشد . قانونى كه وضع مىشود اگر خلاف قانون اساسى بود جلويش را بگيرند و اگر موافق بود ، نه . و مثال ذكر مىكنند ، مىگويند معناى قانون اسلامى و قانون دينى اين نيست كه مردم در تمام جزئيات زندگى خود بايد بروند ببينند كه در قرآن يا سنت اين حكم چگونه بيان شده است . مثلًا اوضاع شهرها تغيير مىكند ، وسايل نقليهء جديدى به كار مىآيد . مردم احتياج دارند قوانينى داشته باشند كه آن قوانين وضع رانندگى را منظم كند ، چون اگر بنا بشود رانندگى قانون نداشته باشد ، هر آنْ هزارها تصادف رخ مىدهد . بايد قانون داشته باشد . اينها جزء امورى است كه اسلام آنها را به خود مردم تفويض كرده است . نظير اين است كه پدر در داخل خانوادهء خودش حق دارد يك سلسله مقررات وضع كند . قانون خدا اين است كه پدر رئيس خانواده است و همه بايد امر او را اطاعت كنند . قانون ديگر اين است كه پدر حق حكومت دارد ولى حق تحكّم ندارد ؛ رئيس خانواده است ، حق دارد در حدود مصالح خانوادگى امر و نهى كند ولى حق زورگويى ندارد ، يعنى حق ندارد كه بر خلاف مصالح خانوادگى رفتار كند . اما آيا خدا در مورد امور جزئى داخل خانواده هم قانون وضع كرده است كه مثلًا پدر اين كار را بكند و آن كار را نكند ؟ نه ، خدا مىگويداى فرزندان از پدرانتان اطاعت كنيد واى پدرها عادلانه با افراد خانواده رفتار كنيد . مثال ديگر : از قديم در حمامها ، حماميها براى خودشان قانون وضع كرده‌اند كه وقتى مىخواهيد داخل خزانه بشويد اين كار را بكنيد . آيا حمامى حق دارد براى داخل حمامش قانون وضع كند يا بايد بگوييم : « لا حُكْمَ الّا لِلَّه » قانون را بايد خدا وضع كند ، پس حمامى در داخل حمامش هم نمىتواند قانون وضع كند ؟ بله قانون را بايد خدا وضع كند . خدا مىگويد اگر كسى رئيس يك مؤسسه‌اى بود ، حق دارد بر طبق مصالح خودش براى آن مؤسسه مقررات عاقلانه‌اى وضع كند . بر مردم ديگر هم لازم است كه آن مقررات را اطاعت كنند .