مرتضى مطهرى
88
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
آخوند ملامحمد كاظم خراسانى ، سيد محمد كاظم طباطبايى يزدى ، حاج آقا رضا همدانى ، حاج ميرزا حسين سبزوارى ، سيد محمد فشاركى اصفهانى ، ميرزا محمدتقى شيرازى و غير اينها . از او اثرى كتبى باقى نمانده است ولى احياناً برخى آرائش مورد توجه است . در سال 1312 درگذشت . 35 . آخوند ملامحمد كاظم خراسانى . در سال 1255 در مشهد در يك خانواده غير معروف متولد شد و در بيست و دو سالگى به تهران مهاجرت كرد و مدت كوتاهى تحصيل فلسفه كرد و سپس به نجف رفت . دو سال درس شيخ انصارى را درك كرده است اما بيشتر تحصيلاتش نزد ميرزاى شيرازى بوده است . ميرزاى شيرازى در سال 1291 سامرا را محل اقامت خود قرار داد ولى آخوند خراسانى از نجف دور نشد و خودش مستقلًا حوزه درس تشكيل داد . او از مدرسين بسيار موفق است . در حدود هزار و دويست شاگرد از محضرش استفاده مىكردهاند و در حدود دويست نفر آنها خود مجتهد بودهاند . فقهاى عصر اخير نظير مرحوم آقا سيد ابوالحسن اصفهانى ، مرحوم حاج شيخ محمدحسين اصفهانى ، مرحوم حاج آقا حسين بروجردى ، مرحوم حاج آقا حسين قمى و مرحوم آقا ضياء الدين عراقى همه از شاگردان او بودهاند . شهرت بيشتر آخوند خراسانى در علم اصول است . كتاب كفاية الاصول او يك كتاب درسى مهم است و حواشى زيادى برآن نوشته شده است . آراء اصولى آخوند خراسانى همواره در حوزههاى علميه نقل مىشود و مورد توجه است . آخوند خراسانى همان كسى است كه فتوا به ضرورت مشروطيت داد و مشروطيت ايران رهين او است . او در سال 1329 هجرى قمرى درگذشت . 36 . حاج ميرزا حسين نائينى . از اكابر فقها و اصوليون قرن چهاردهم هجرى است . نزد ميرزاى شيرازى سابق الذكر و سيد محمد فشاركى اصفهانى سابق الذكر تحصيل كرده است و خود مدرسى عاليمقام شد . شهرت بيشتر او در علم اصول است . به معارضه علمى با مرحوم آخوند خراسانى برخاست و از خود نظريات جديدى در علم اصول آورد . بسيارى از فقهاى زمان ما از شاگردان اويند . او كتابى نفيس به فارسى دارد به نام تنزيه الامّه يا حكومت در اسلام كه در دفاع از مشروطيت و مبانى اسلامى آن نوشته است . او در سال 1355 هجرى قمرى در نجف وفات يافت .