ضوابط و قواعدى كه براى چنين شرايطى در نظر گرفته شده به ما مىآموزد . چهار اصل عملى اصول عمليه كليه كه در همه ابواب فقه مورد استعمال دارد چهارتاست : 1 . اصل برائت . 2 . اصل احتياط . 3 . اصل تخيير . 4 . اصل استصحاب . هريك از اين اصول چهارگانه مورد خاصى دارد كه لازم است بشناسيم . اول اين چهار اصل را تعريف مىكنيم . « اصل برائت » يعنى اصل ، اين است كه ذمّه ما برى است و ما تكليفى نداريم . « اصل احتياط » يعنى اصل اين است كه بر ما لازم است عمل به احتياط كنيم و طورى عمل كنيم كه اگر تكليفى در واقع و نفس الامر وجود دارد انجام داده باشيم . « اصل تخيير » يعنى اصل اين است كه ما مخيّريم كه يكى از دوتا را به ميل خود انتخاب كنيم . « اصل استصحاب » يعنى اصل اين است كه آنچه بوده است بر حالت اوليه خود باقى است و خلافش نيامده است . حالا ببينيم در چه موردى بايد بگوييم اصل ، برائت است و در چه مورد بايد بگوييم اصل ، احتياط يا تخيير يا استصحاب است . هريك از اينها مورد خاص دارد و علم اصول اين موارد را به ما مىآموزد . اصوليون مىگويند : اگر از استنباط حكم شرعى ناتوان مانديم و نتوانستيم تكليف خود را كشف كنيم و در حال شك باقى مانديم ، يا اين است كه شك ما توأم با يك علم اجمالى هست و يا نيست ، مثل اينكه شك مىكنيم در اينكه آيا در عصر غيبت امام ، در روز جمعه نماز جمعه واجب است يا نماز ظهر ؟ پس هم در وجوب نماز جمعه شك داريم و هم در وجوب نماز ظهر . ولى علم اجمالى داريم كه يكى از ايندو قطعاً واجب است . ولى يك وقت شك مىكنيم كه در عصر غيبت امام نماز عيد فطر واجب است يا نه ؟ در اينجا به اصطلاح شك ما « شك بدوى » است نه شك در اطراف علم اجمالى . پس شك در تكليف يا توأم با علم اجمالى است و يا شك بدوى است . اگر توأم