انْ جائَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَأٍ فَتَبَيَّنوا « 1 » اگر فاسقى خبرى به شما داد درباره خبر او تحقيق كنيد و تحقيق نكرده به آن ترتيب اثر ندهيد . مفهوم آيه اين است كه اگر فرد عادل و مورد اعتمادى خبرى به شما داد ترتيب اثر بدهيد . پس مفهوم اين آيه دليل بر حجيت خبر واحد است . تعادل و تراجيح اما مسئله تعارض اخبار و روايات . بسيار اتفاق مىافتد كه در مورد يك چيز اخبار و روايات با يكديگر تعارض دارند و بر ضد يكديگرند . مثلًا آيا در ركعت سوم و چهارم نماز يوميّه لازم است تسبيحات اربعه سه بار گفته شود يا يك نوبت كافى است ؟ از برخى روايات استفاده مىشود كه لازم است سه مرتبه خوانده شود و از يك روايت استفاده مىشود كه يك مرتبه كافى است . يا درباره اينكه فروختن كود آدمى جايز است يا نه ، روايات مختلف است . در اين گونه روايات چه بايد كرد ؟ آيا بايد گفت : اذا تعارضا تساقطا يعنى در اثر تعارض هر دو سقوط مىكنند و مانند اين است كه روايتى نداريم ، يا مخيّريم كه به هركدام كه مىخواهيم عمل كنيم ، و يا بايد عمل به احتياط كنيم و هر روايت كه با احتياط مطابقتر است به آن عمل كنيم ( مثلًا در مسئله تسبيحات اربعه به روايتى عمل كنيم كه مىگويد سه نوبت بخوان ، و در مسئله خريد و فروش كود آدمى به آن روايت عمل كنيم كه مىگويد جايز نيست ) و يا راه ديگرى در كار است ؟ . اصوليون ثابت مىكنند كه اولًا تا حدى كه ممكن است بايد ميان روايات مختلف جمع كرد ( الجمع مهما امكن اولى من الطرح ) « 2 » . اگر جمع ميان آنها ممكن نشد بايد ديد يك طرف بر طرف ديگر از يك لحاظ ( مثلًا از حيث اعتبار سند يا از حيث مشهور بودن ميان علما و يا از حيث مخالف تقيّه بودن و غير اينها ) رجحان دارد يا ندارد . اگر يك طرف رجحان دارد همان طرف راجح را مىگيريم و طرف ديگر را

--> ( 1 ) حجرات / 6 ( 2 ) [ جمع ميان روايات مختلف تا آنجا كه ممكن است ، بهتر است از دورافكندن آنها . ]