درباره هريك از اين چهارمنبع توضيحاتى بدهيم و ضمناً نظر ساير مذاهب اسلامى و همچنين گروه اخباريّين شيعه را نيز بيان نماييم . بحث خود را از كتاب خدا آغاز مىكنيم . قرآن بدون شك قرآن مجيد اولين منبع احكام و مقررات اسلام است . البته آيات قرآن منحصر به احكام و مقررات عملى نيست ، در قرآن صدها گونه مسئله طرح شده است ، ولى قسمتى از آنها كه گفته شده در حدود پانصد آيه از مجموع شش هزار و ششصد و شصت آيه قرآن ، يعنى در حدود يك سيزدهم به احكام اختصاص يافته است . علماى اسلام كتب متعددى درباره خصوص همين آيات تأليف كرده‌اند . معروف‌ترين آنها در ميان ما شيعيان كتاب آيات الاحكام مجتهد و زاهد متقى معروف ملا احمد اردبيلى معروف به مقدس اردبيلى است كه در قرن دهم هجرى مىزيسته است و معاصر با شاه عباس كبير است ، و ديگر كتاب كنزالعرفان تأليف فاضل مقداد سيورى حلّى از علماى قرن هشتم و اوايل قرن نهم هجرى است . در ميان اهل تسنن نيز كتابهايى در خصوص آيات الاحكام نوشته شده است . مسلمين از صدر اسلام براى استنباط احكام اسلامى در درجه اول به قرآن مجيد رجوع كرده و مىكنند ، ولى تقريباً مقارن با ظهور صفويه در ايران جريانى پيش آمد و فرقه‌اى ظاهر شدند كه حق رجوع مردم عادى را به قرآن مجيد ممنوع دانستند ، مدعى شدند كه تنها پيغمبر و امام حق رجوع به قرآن دارند ، ديگران عموماً بايد به سنت يعنى اخبار و احاديث رجوع كنند . اين گروه همان‌طور كه رجوع به قرآن را ممنوع اعلام كردند ، رجوع به اجماع و عقل را نيز جايز ندانستند زيرا مدعى شدند كه اجماع ساخته و پرداخته اهل تسنن است ، عقل هم به دليل اينكه جايزالخطا است قابل اعتماد نيست ، پس تنها منبعى كه بايد به آن رجوع كرد اخبار و احاديث است . از اين رو اين گروه « اخباريّين » خوانده شدند . اين گروه به موازات انكار حق رجوع به قرآن و انكار حجيت اجماع و عقل ، اساساً اجتهاد را منكر شدند ، زيرا اجتهاد - چنان كه قبلًا گفته شد - عبارت است از