مرتضى مطهرى

30

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

مىآورد . ما همان‌طور كه آزادى و برابرى انسانها - و از آن جمله زن و مرد - را از طبيعت الهام گرفته‌ايم ، درس « يك گونگى » يا « دوگونگى » حقوق زن و مرد را و همچنين اينكه اجتماع خانوادگى يك اجتماع لااقل نيمه طبيعى است يا نه ، بايد از طبيعت الهام بگيريم . اين مسأله لااقل قابل طرح هست كه آيا دوجنسى شدن حيوانات - و از آن جمله انسان - يك امر تصادفى و اتفاقى است يا جزء طرح خلقت است ؟ و آيا تفاوت دو جنس صرفاً يك تفاوت سطحى سادهء عضوى است و يا به قول آلكسيس كارل در هر سلول از سلولهاى انسان نشانى از جنسيت او هست ؟ آيا در منطق و زبان فطرت ، هر يك از زن و مرد رسالتى مخصوص به خود دارند يا نه ؟ آيا حقوق يك جنسى است يا دوجنسى ؟ آيا اخلاق و تربيت دوجنسى است يا يك جنسى ؟ مجازاتها چطور ؟ و همچنين مسؤوليتها و رسالتها ؟ . در اين نهضت به اين نكته توجه نشد كه مسائل ديگرى هم غير از تساوى و آزادى هست . تساوى و آزادى شرط لازم‌اند نه شرط كافى . تساوى حقوق يك مطلب است و تشابه حقوق مطلب ديگر ؛ برابرى حقوق زن و مرد از نظر ارزشهاى مادى و معنوى يك چيز است و همانندى و همشكلى و همسانى چيز ديگر . در اين نهضت عمداً يا سهواً « تساوى » به جاى « تشابه » به كار رفت و « برابرى » با « همانندى » يكى شمرده شد ، « كيفيت » تحت الشعاع « كميت » قرار گرفت ، « انسان » بودن زن موجب فراموشى « زن » بودن وى گرديد . حقيقت اين است كه اين بىتوجهى را نمىتوان تنها به حساب يك غفلت فلسفى ناشى از شتابزدگى گذاشت ؛ عوامل ديگرى نيز در كار بود كه مىخواست از عنوان « آزادى » و « تساوى » زن استفاده كند . يكى از آن عوامل اين بود كه مطامع سرمايه داران در اين جريان بى دخالت نبود . كارخانه داران براى اينكه زن را از خانه به كارخانه بكشند و از نيروى اقتصادى او بهره كشى كنند ، حقوق زن ، استقلال اقتصادى زن ، آزادى زن ، تساوى حقوق زن با مرد را عنوان كردند و آنها بودند كه توانستند به اين خواسته‌ها رسميت قانونى بدهند .