مرتضى مطهرى

119

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

و دفاعى در برابر دشمن نيرومند باشند . لزوم مهارت در تيراندازى و اسب دوانى جامه‌اى است كه به تن لزوم نيرومندى پوشانيده شده است و به عبارت ديگر شكل اجرايى آن است . لزوم نيرومندى در مقابل دشمن قانون ثابتى است كه از احتياج ثابت و دائمى سرچشمه گرفته است . اما لزوم مهارت در تيراندازى و اسب دوانى مظهر يك احتياج موقت و متغير است و به تناسب عصر و زمان تغيير مىكند و با تغيير شرايط تمدن چيزهاى ديگر از قبيل تهيهء سلاحهاى گرم امروزى و مهارت و تخصص در به كار بردن آنها جاى آنها را مىگيرد . مثال ديگر : اصل اجتماعى ديگرى در قرآن بيان شده كه به مبادلهء ثروت مربوط است . اسلام اصل مالكيت فردى را پذيرفته است ، و البته ميان آنچه اسلام به نام مالكيت مىپذيرد با آنچه در دنياى سرمايه دارى مىگذرد تفاوتهايى وجود دارد كه اكنون جاى گفتگو در آنها نيست . لازمهء مالكيت فردى « مبادله » است . اسلام براى « مبادله » اصولى مقرر كرده است كه از آن جمله اين اصل است : « وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ » « 1 » يعنى ثروت را بيهوده در ميان خود به جريان نيندازيد ؛ يعنى مال و ثروت كه دست به دست مىگردد و از دست توليدكننده و صاحب اختيار اول خارج شده به دست ديگرى مىافتد و از دست آن ديگرى به دست سومى مىافتد بايد در مقابل فايدهء مشروعى باشد كه به صاحب ثروت عايد مىشود . دست به دست شدن ثروت بدون آنكه يك فايده‌اى كه ارزش انسانى داشته باشد عايد صاحب ثروت بشود ممنوع است . اسلام مالكيت را مساوى با اختيار مطلق نمىداند . از طرف ديگر در مقررات اسلامى تصريح شده كه خريد و فروش بعضى چيزها از آن جمله خون و مدفوع انسان ممنوع است ، چرا ؟ چون خون انسان يا گوسفند مصرف مفيدى كه آنها را باارزش كند و جزء ثروت انسان قرار دهد نداشته است . ريشهء ممنوعيت خريد و فروش خون و مدفوع ، اصل « وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ » است . ممنوعيت خون و مدفوع از نظر اسلام اصالت ندارد ؛ آنچه اصالت دارد اين است كه مبادله بايد ميان دو شئ مفيد به حال بشر صورت بگيرد . ممنوعيت امثال خون و مدفوع انسان جامه‌اى است كه به تن ممنوعيت گردش بيهودهء ثروت پوشانيده شده

--> ( 1 ) . بقره / 188 .