مرتضى مطهرى

105

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

اسلام يك دين جاودانى است و با هر عصر و زمانى قابل انطباق است . همين كه مىپرسيم كيفيت اين انطباق چگونه است و فرمول آن چيست ؟ مىگويند : اگر ديديم اوضاع زمان عوض شد ، فوراً آن قوانين را نسخ مىكنيم و قانون ديگر به جاى آنها وضع مىكنيم ! ! . نويسندهء « چهل پيشنهاد » اين مشكل را به همين صورت حل كرده است ؛ مىگويد : « قوانين دنيوى اديان بايد حالت نرمش و انعطاف داشته و با پيشرفت علم و دانش و توسعهء تمدن ، هماهنگ و سازگار باشد و اين قبيل نرمشها و انعطاف و قابل تطبيق به اقتضاى زمان بودن نه تنها بر خلاف تعاليم عاليهء اسلام نيست بلكه مطابق روح آن مىباشد ( مجلهء زن روز ، شمارهء 90 ، صفحهء 75 ) . » . نويسندهء مزبور ، در قبل و بعد اين جمله‌ها مىگويد : چون مقتضيات زمان در تغيير است و هر زمانى قانون نوينى ايجاب مىكند و قوانين مدنى و اجتماعى اسلام متناسب است با زندگى سادهء عرب جاهليت و غالباً عين رسوم و عادات عرب جاهلى است و با زمان حاضر تطبيق نمىكند ، پس بايد قوانين ديگرى امروز به جاى آنها وضع شود . از اين گونه اشخاص بايد بپرسيد : اگر معنى قابليت انطباق با زمان قابليت آن براى منسوخ شدن است ، كدام قانون است كه اين نرمش و انعطاف را ندارد ؟ كدام قانون است كه به اين معنى قابل انطباق با زمان نيست ؟ ! . اين توجيه براى نرمش و قابليت انطباق اسلام با زمان ، درست مثل اين است كه كسى بگويد : كتاب و كتابخانه بهترين وسيلهء لذت بردن از عمر است . اما همين كه از او توضيح بخواهيد ، بگويد : براى اينكه انسان هر وقت هوس كيف و لذت بكند ، فوراً كتابها را حراج مىكند و پول آنها را صرف بساط عيش و نوش مىكند . نويسندهء مزبور مىگويد : « تعليمات اسلام بر سه قسم است : قسم اول اصول عقايد است از قبيل توحيد و نبوت و معاد و غيره . قسم دوم عبادات است از قبيل مقدمات و مقارنات نماز و روزه و وضو و طهارت و حج و غيره . قسم سوم قوانينى است كه به زندگى مردم مربوط