پرسش و پاسخ سؤال : آيا جابر بن حيّان علم خود را از امام صادق آموخته است ؟ . جواب : عرض كردم كه قسمتى از اين مطلب از مجهولات تاريخ است و هنوز تاريخ نتوانسته آن را صددرصد روشن كند . آن مقدار كه هست همين است كه اين درسها را از امام صادق آموخت . البته هستند افرادى كه به او اعتماد ندارند و مىگويند جابر بن حيّان دوره‌اش اندكى متأخرتر از امام صادق است . آنها هم كه مىگويند متأخرتر است ، مىگويند او شاگرد بعضى شاگردان امام صادق بوده است . ولى به هر حال آنهايى كه نوشته‌اند و به اين مسأله اعتماد دارند به همين عنوان نوشته‌اند كه او اين درسها را از امام صادق فراگرفت . و عمده اين است كه اين علوم قبل از او سابقه نداشته است ، و اين نشان مىدهد كه حضرت شاگردان مختلفى در قسمتهاى مختلف داشته‌اند . همهء افراد [ يك ظرفيت روحى و فكرى ندارند ] چنان كه حضرت امير به كميل بن زياد مىفرمود : « انَّ هاهُنا لَعِلْماً جَمّاً لَوْ اصَبْتُ لَهُ حَمَلَةً » « 1 » علم فراوانى دارم ، افسوس كه آدم مستعدش را پيدا نمىكنم . و بعد فرمود : پيدا مىكنم ، يكى مستعد و باهوش است اما حقّه باز و دنياطلب ، مىخواهد دين را وسيلهء مادى قرار دهد ؛ و يكى مقدس و متدين است ولى احمق است و استعداد علمى ندارد . يك آدمى كه هم استعداد علمى داشته باشد و هم استعداد اخلاقى پيدا نكردم .

--> ( 1 ) . نهج البلاغه فيض الاسلام ، حكمت 139 .