براى اسلام آنچنان كه روزى شما با عجم مىجنگيد براى اسلام . يعنى يك روز شما با عجم مىجنگيد كه عجم را مسلمان كنيد ، و يك روز عجم با شما مىجنگد كه شما را برگرداند به اسلام ، كه مصداق اين حديث البته همان قيام است . بنى العباس با يك تشكيلات محرمانه‌اى اين نهضتها را اداره مىكردند و خيلى هم دقيق ، منظم و عالى اداره مىكردند . أبو مسلم را نيز آنها [ به خراسان ] فرستادند نه اين كه اين قيام توسط أبو مسلم شكل گرفت . آنها دُعاتى به خراسان فرستاده بودند و اين دعاة مشغول دعوت بودند . أبو مسلم هم اصلًا اصل و نسبش هيچ معلوم نيست كه مال كجاست . هنوز تاريخ نتوانسته ثابت كند كه او اصلًا ايرانى است يا عرب ، و اگر ايرانى است آيا اصفهانى است يا خراسانى . او غلامى جوان بود - بيست و چندساله - كه ابراهيم امام با وى برخورد كرد ، خيلى او را با استعداد تشخيص داد ، او را به خراسان فرستاد ، گفت اين براى اين كار خوب است ؛ و او در اثر لياقتى كه داشت توانست سايرين را تحت الشعاع خود قرار دهد و رهبرى اين نهضت را در خراسان اختيار كند . البته أبو مسلم سردار خيلى لايقى است به مفهوم سياسى ، ولى فوق العاده آدم بدى بوده ، يعنى يك آدمى بوده كه اساساً بويى از انسانيت نبرده بوده است . أبو مسلم نظير حجاج بن يوسف است . اگر عرب به حجاج بن يوسف افتخار كند ، ما هم حق داريم به أبو مسلم افتخار كنيم . حجاج هم خيلى مرد باهوش و با استعدادى بوده ، خيلى سردار لايقى بوده و خيلى به درد عبد الملك مىخورده ، اما خيلى هم آدم ضد انسانى بوده و از انسانيت بويى نبرده بوده است . مىگويند در مدت حكومتش صد و بيست هزار نفر آدم كشته ، و أبو مسلم را مىگويند شش‌صد هزار نفر آدم كشته . به اندك بهانه‌اى همان دوست بسيار صميمى خودش را مىكشت و هيچ اين حرفها سرش نمىشد كه اين ايرانى است يا عرب ، كه بگوييم تعصب ملى در او بوده است . ما نمىبينيم كه امام صادق در اين دعوتها دخالتى كرده باشد ولى بنى العباس فوق العاده دخالت كردند و آنها واقعاً از جان خودشان گذشته بودند ، مكرر هم مىگفتند كه يا ما بايد محو شويم ، كشته شويم ، از بين برويم و يا خلافت را از اينها بگيريم . مسألهء ديگرى كه در اينجا اضافه مىشود اين است : بنى العباس دو نفر دارند از داعيان و مبلغانى كه اين نهضت را رهبرى مىكردند ، يكى در عراق و در كوفه - كه مخفى بود - و يكى در خراسان . آن كه در كوفه بود به نام « ابو سلْمهء خلّال » معروف بود