خضاب نمىكرد . على عليه السلام فرمود : اين دستور ، مخصوص زمان پيغمبر است ؛ اين تاكتيك جنگى بود كه دشمن نگويد اينها يك عده پير و پاتال هستند ، يك حيلهء جنگى بود كه رسول اكرم به كار مىبرد ولى امروز « فَامْرُؤٌ وَ مَا اخْتارَ » . . حال اگر سيرت على نبود و توضيح على نبود ، ما مىگفتيم پيغمبر فرمود ريشها را خضاب كنيد ، تا قيامت به ريش مردم چسبيده بوديم كه حتماً بايد ريشها را رنگ ببنديد . پس اين خود يك طريق حل تناقض است . البته اين كار مطالعهء كامل لازم دارد . يكى از علماى مطلع كه مستقل فكر مىكرد ، يادم هست كه دربارهء اخبار تفويض كه خيلى قرع سمع هم مىكند كه چگونه خدا اختيارات مىدهد ( مثل اختيارات وزير دادگسترى ) مىگفت مثلًا . . . « 1 » اين نكته را بايد بدانيم كه يك عده مسائل داريم كه اين مسائل روح تعليمات دين است ، دستورهاى كلى الهى است . اينها به هيچ نحو قابل تغيير و تبديل نيست ، ناشى از مصالح كلى و عالى بشريت است ، تا بشريت هست اين دستورها هم هست ، بشر از آن جهت كه بشر است بايد اين دستورها را به كار بندد .

--> ( 1 ) . [ يادداشت استاد به همين صورت است . ]