خوش‌حال شد . هارون از چه مىترسيد ؟ از جاذبهء حقيقت مىترسيد . « كُونوا دُعاةً لِلنّاسِ بِغَيْرِ الْسِنَتِكُمْ » « 1 » تبليغ كه همه‌اش زبان نيست ، تبليغ زبان اثرش بسيار كم است ؛ تبليغ ، تبليغ عمل است . آن كسى كه با موسى بن جعفر يا با آباء كرامش و يا با اولاد طاهرينش روبرو مىشد و مدتى با آنها بود ، اصلًا حقيقت را در وجود آنها مىديد ، و مىديد كه واقعاً خدا را مىشناسند ، واقعاً از خدا مىترسند ، واقعاً عاشق خدا هستند ، و واقعاً هرچه كه مىكنند براى خدا و حقيقت است . دو سنت معمول ميان ائمه عليهم السلام شما دو سنت را در ميان همهء ائمه مىبينيد كه به طور وضوح و روشن هويداست . يكى عبادت و خوف از خدا و خداباورى است . يك خداباورى عجيب در وجود اينها هست ، از خوف خدا مىگريند و مىلرزند ، گويى خدا را مىبينند ، قيامت را مىبينند ، بهشت را مىبينند ، جهنم را مىبينند . دربارهء موسى بن جعفر مىخوانيم : حَليفِ السَّجْدَةِ الطَّويلَةِ وَ الدُّموعِ الْغَزيرَةِ « 2 » ، يعنى هم قسم سجده‌هاى طولانى و اشكهاى جوشان . تا يك درونِ منقلبِ آتشين نباشد كه انسان نمىگريد . سنت دومى كه در تمام اولاد على عليه السلام [ از ائمهء معصومين ] ديده مىشود همدردى و همدلى با ضعفا ، محرومان ، بيچارگان و افتادگان است . اصلًا « انسان » براى اينها يك ارزش ديگرى دارد . امام حسن را مىبينيم ، امام حسين را مىبينيم ؛ زين العابدين ، امام باقر ، امام صادق ، امام كاظم و ائمهء بعد از آنها ؛ در تاريخِ هر كدام از اينها كه مطالعه مىكنيم ، مىبينيم اصلًا رسيدگى به احوال ضعفا و فقرا برنامهء اينهاست ، آن هم [ به اين صورت كه ] شخصاً رسيدگى كنند نه فقط دستور بدهند ، يعنى نايب نپذيرند و آن را به ديگرى موكول نكنند . بديهى است كه مردم اينها را مىديدند . نقشهء دستگاه هارون در مدتى كه حضرت در زندان بودند دستگاه هارون نقشه‌اى كشيد براى اينكه

--> ( 1 ) . اصول كافى ، باب صدق و باب ورع . ( 2 ) . منتهى الآمال ، ج 2 / ص 222 .