شركت كرده يك بچهء پانزده‌ساله بوده است - نوشته‌اند أبو الفضل العباس مردى را پرتاب كرد به هوا ، يكى ديگر را پرتاب كرد ، يكى ديگر را ، تا هشتاد نفر . هشتادمى را كه پرتاب كرد ، هنوز اولى به زمين نيامده بود . اولى كه آمد به زمين دونيمش كرد ، دومى را دونيم كرد ، سومى را و . . . از اين افسانه‌ها ! . در حادثهء كربلا ، يك قسمت از تحريفاتى كه صورت گرفته است معلول حس اسطوره‌سازى است . مبالغه‌ها و اغراقهايى شده است . مخصوصاً اروپاييها مىگويند در تاريخ مشرق زمين [ مبالغه و اغراق ] زياد است ، و راست هم مىگويند . ملّا آقاى دربندى در اسرار الشهادة نوشته است عدد لشكريان عمر سعد سوارهء آنها ششصد هزار نفر بود ، پيادهء آنها دو كرور و مجموعشان يك ميليون و شش‌صد هزار نفر بود ، همه هم اهل كوفه بودند . آخر كوفه مگر چقدر بزرگ بود ؟ كوفه يك شهر تازه‌سازى بود . هنوز سى و پنج سال بيشتر از عمر كوفه نگذشته بود ، چون كوفه را در زمان عمر بن الخطّاب ساختند و كوفه مركز سپاهيان اسلام بود . عمر دستور داد اين شهر را در اينجا بسازند براى اينكه لشكريان اسلام در نزديكى ايران يك مركزى داشته باشند . همهء جمعيت كوفه معلوم نيست در آن وقت آيا به صد هزار نفر مىرسيده يا نمىرسيده است . آن وقت يك ميليون و ششصد هزار نفر سپاهى در آن روز جمع بشود و حسين بن على عليه السلام هم سيصد هزار نفر آنها را بكشد ، اين با عقل جور درنمىآيد . اين [ سخن ] اين قضيه را به طور كلى از ارزش مىاندازد ؛ حرف همان آدمى مىشود كه مىگويند دربارهء هرات اغراق و مبالغه مىكرد ، مىگفت هرات يك وقتى خيلى بزرگ بود . گفتند چقدر بزرگ بود ؟ گفت در يك وقت در آنِ واحد در هرات بيست و يك هزار احمدِ يك چشمِ كله‌پز وجود داشت . چقدر ما بايد آدم داشته باشيم و چقدر احمد داشته باشيم و چقدر احمد يك چشم داشته باشيم و چقدر احمد يك چشم كله‌پز داشته باشيم كه بيست و يك هزار احمد يك چشم كله‌پز وجود داشته باشد . اين حس اسطوره‌سازى خيلى كارها كرده است . ما كه نبايد يك سند مقدس را در اختيار افسانه‌سازها قرار بدهيم . « وَ انَّ لَنا فى كُلِّ خَلَفٍ عُدولًا يَنْفونَ عَنّا تَحْريفَ الْغالينَ وَ انْتِحالَ الْمُبْطِلينَ » . ما وظيفه داريم اينها را از چنگ اين افسانه‌سازها بيرون بياوريم . حالا براى هرات هر كه هرچه مىخواهد بگويد . اما براى حادثهء عاشورا ، حادثه‌اى كه ما دستور داريم هر سال آن را به صورت يك مكتب زنده بداريم ، آيا صحيح است كه