شخصيت انسانى است بشناسيم . اين مرد كه ما هر سال به نام او وقتها صرف مىكنيم ، پولها خرج مىكنيم ، روزها تعطيل مىكنيم ، بايد خصوصياتش براى ما شناخته شود ، و از جمله خصوصيات او همين است كه آيا حسين عليه السلام يك شخصيت حماسى هست يا نه ؟ آيا ما بايد با وجود حسين و سرگذشت او يك احساس حماسى داشته باشيم يا يك احساس تراژدى ، مصيبت ، رثا و نفله شدن ؟ . در اينجا لازم است مختصرى توضيح بدهم : شخصيتهاى حماسى كه اغلب در منظومه‌هاى حماسى از آنها ياد شده است ، جنبهء نژادى و قومى دارند و اين اعمّ است از شخصيتهاى افسانه‌اى مثل رستم و اسفنديار و يا شخصيتهاى واقعى مثل جلال الدين خوارزمشاه در تاريخ ايران . غالباً قهرمانان يك قوم ، اعمّ از واقعى و افسانه‌اى ، از آن نظر كه انتساب به آن قوم دارند ، احساسات آن مردم را تحريك مىكنند . اصولًا قهرمان دوستى و قهرمان‌پرستى جزء سرشت بشر است ، مخصوصاً وقتى كه قهرمان ، تعلقى هم به انسان داشته باشد كه انسان بخواهد به او افتخار كند . اين قهرمانهاى كشتى كه موفقيتى به دست مىآورند براستى مردم براى آنها ابراز احساسات مىكنند ، يا قهرمانى كه هالتر بلند كرده و ركورد را شكسته و مثلًا سه كيلو بيشتر از ركورد جهانى بالا برده است چقدر تاج گل نثارش مىكنند ، و يا براى كسى كه كشتى گرفته و با يك فن حريف خود را ضربه فنى كرده است براستى ابراز احساسات مىكنند . اينها به خاطر اين است كه قهرمان دوستى و قهرمان‌پرستى در سرشت بشر است و ضمناً او از قهرمان ملت و قوم خودش تجليل مىكند نه از قهرمان ديگرى . در كشتيهاى بين المللى ، افراد هر ملت ( چه آنهايى كه آنجا حاضرند و چه آنهايى كه از راديوها گوش مىكنند ) احساساتشان متوجه هموطنان خودشان است كه افتخارى براى وطن و قوم خودشان كسب كنند . ما وقتى داستان رستم و اسفنديار و افراسياب و اين‌طور چيزها را مىخوانيم ، چون مىگويند افراسياب از ما وراء النّهر و از يك ملت ديگرى بوده و رستم از ملت ايران بوده است قهراً دلمان مىخواهد كه هميشه تفوّق با رستم باشد ، و افسانه ساز هم افسانه‌ها را چنان ساخته است كه با ذائقهء ما جور دربيايد ، يعنى هميشه آن طرف مغلوب و محكوم و اين طرف غالب و قاهر باشد . اين حماسه‌ها حماسه‌هاى قومى است ، يعنى اختصاص به يك قوم و نژاد معين و يك آب و خاك معين دارد .