پاسخ اينجا من همان مطلبى را عرض مىكنم كه علامهء طباطبائى در تفسير الميزان فرموده‌اند ، اگرچه چون بيانى كه ايشان كرده‌اند در سطح بالايى است شايد نتوانم در اين جلسه بيان كنم . ايشان مىگويند : اولًا قضيه مسلّم نيست كه آنها فرشته بوده‌اند . و به فرض اينكه فرشته باشند ، تمثّل فرشتگان بوده است و تمثّل فرشته غير از اين است كه در عالم مادى و عالم تكليف افرادى [ بر داوود وارد شوند و داستانى را به دروغ نقل كنند ] كه برايشان جايز نيست . به عبارت ديگر ، ايشان مىفرمايند : اين مسأله كه يك چيزى راست است يا دروغ ، و ما وظيفه داريم راست بگوييم و دروغ نگوييم مربوط به عالم مادى و عينى است . اگر در عالم مادى و عينى دو موجود مىآمدند در مقابل داوود و سخنشان را مىگفتند و دروغ مىگفتند ، اين داخل در اين قضيه بود ولى مسألهء تمثّل مسألهء ديگرى است . تمثّل يعنى حقيقتى به صورت ديگر ظهور پيدا مىكند ، نظير رؤياى صادقه . رؤياى صادقه با اينكه تمثّل است ، صدق و كذب به اين معنا در آن راه ندارد . مثلًا ( اين مثال را من ذكر مىكنم ) پيغمبر اكرم در عالم رؤيا مشاهده مىكند كه گروهى ميمون از منبر او بالا و پايين مىروند و امّت او پاى منبر نشسته‌اند و در حالى كه روى آنها به منبر است به قهقرا مىروند يعنى به طرف عقب ، از منبر دور مىشوند . از خواب بيدار مىشود محزون . حس مىكند كه اين نشانهء ضربه‌اى است به عالم اسلام . جبرائيل اين رؤيا را براى پيغمبر تفسير مىكند ( وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْناكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ وَ الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ وَ نُخَوِّفُهُمْ فَما يَزِيدُهُمْ إِلَّا طُغْياناً كَبِيراً ) « 1 » كه اين رؤيا تعبير دارد و تعبيرش اين است كه بعد از تو بنى اميّه بر امّت تو مسلط مىشوند و بر همين منبر تو خواهند نشست و در حالى كه ظاهر اسلام را رعايت مىكنند و با نام اسلام سخن مىگويند و روى مردم هم به سوى اسلام است عملًا مردم را از اسلام دور مىكنند . اين خوابى است كه خدا به پيغمبر نمايانده است . اين خواب دروغ است يا راست ؟ اگر بگوييم خواب راست خوابى است كه به همان شكلى كه انسان ديده ظاهر بشود ، در اين صورت اين خواب دروغ است زيرا واقعاً ميمونى بالاى منبر پيغمبر نرفت ، و واقعاً اين‌طور اتفاق نيفتاد كه

--> ( 1 ) أسرى / 60 . [ و ما رؤيايى را كه در خواب به تو نمايانديم و نيز آن شجرهء ملعونهء در قرآن ( خاندان بنى اميه ) را قرار نداديم مگر براى امتحان آنها . و ما ايشان را بيم مىدهيم ولى جز بر طغيان آنها نيفزايد . ]