تسليم و خاضع نيستند . كلمهء لا يَدِينُونَ دينِ به معناى خضوع ( معناى دوم ) است . « دِينَ الْحَقِّ » همان معنى سوم را مىگويد ، يعنى لايَخْضَعونَ براى آنچه كه از ناحيهء خدا بر پيغمبرش نازل شده است . ديگر اينجا يك دين جامع نيست ؛ در « لا يَدِينُونَ » دينِ به معناى دوم گفته شده و در « دِينَ الْحَقِّ » دينِ به معناى سوم ، چيز ديگرى نيست . آيهء ديگرى كه اين كتاب ذكر كرده اين آيه است : وَ قالَ فِرْعَوْنُ ذَرُونِي أَقْتُلْ مُوسى وَ لْيَدْعُ رَبَّهُ إِنِّي أَخافُ أَنْ يُبَدِّلَ دِينَكُمْ أَوْ أَنْ يُظْهِرَ فِي الْأَرْضِ الْفَسادَ « 1 » . مىگويد فرعون به اطرافيان خودش گفت اجازه بدهيد ، بگذاريد ( يعنى رأى بدهيد ) كه من موسى را بكشم ، حالا او برود هرچه مىخواهد ربّ خودش را بخواند . چرا بكشم ؟ من مىترسم كه او دين شما را تغيير بدهد يا اينكه در زمين فساد به پا كند . [ نويسنده ] مىگويد : « اينجا وقتى مىگويد دين شما را تغيير بدهد ، يعنى مجموع اين مقررات و دستورهايى كه در اينجا هست . » اين درست معنى سوم مىشود ، معنىِ جامع نيست . يعنى فرعون و فرعونيها هم دينى داشتند كه عبارت بود از مجموعه‌اى از آداب و معتقَدات و عملياتى كه داشتند . به اينها « دين » مىگفتند . اين همان معنى سوم است و معنىِ جامع نيست . إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ « 2 » . اين همان معنى سوم را داراست . - معنى اول نيست ؟ استاد : نه ، چون الْإِسْلامُ است : دين در نزد خدا اسلام است . - تسليم شدن ؟ استاد : نه ، البته اگر اسلام به معناى تسليم شدن باشد ، اينجا آن معناى دوم مىشود ، ولى ظاهر اين است كه [ به آن معنا نيست . ] - لغت « اسلام » آيا در آيات ديگر به معناى تسليم هم به كار رفته ؟ استاد : بله ، ولى اينجا وقتى مىگويد : إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ اصلًا معنا پيدا نمىكند [ كه بگوييم ]

--> ( 1 ) غافر / 26 . ( 2 ) آل عمران / 19 .