بعد در آيهء آخر : ما به شما به اين جهت اجازهء جهاد و دفاع مىدهيم كه وقتى كه شما روى كار بياييد ، مجرى دستورهاى الهى باشيد نه اينكه شما به جاى آنها بنشينيد ، بگوييم چرا همهء منافع را آنها بخورند و همهء مزايا را آنها ببرند و شما نداشته باشيد ؟ تكيه روى اين نيست كه آنها خوردند و بردند ، شما چرا نخوريد و نبريد ؟ مَطلع دعوت پيغمبر اسلام ظاهراً امر مسلّمى باشد كه اولين آياتى كه بر پيغمبر اكرم وحى شد همان چند آيهء كوتاه اول سورهء اقْرَأ است : اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ . خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ . اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ . الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ . عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ « 1 » . اين ، افتتاح وحى است . كأنه با اين آيات زبان وحى پيغمبر را باز مىكنند : اقْرَأْ بخوان ، به نام خدا بخوان ، خداى چنين ، خدايى كه چنين تعليم كرده است . اين آيات ، آيات افتتاحيهء وحى است كه بعد پيغمبر اكرم از حراء پايين مىآيد و بعد به خانهء خودش مىرود و به خديجه مىفرمايد كه من را بپوشان و حضرت زير يك گليم مانندى مىرود و او رويش را مىپوشاند . در همان حال دومرتبه فرشتهء الهى نازل مىشود و سورهء يا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ را نازل مىكند . اولين آياتى كه پيغمبر را امر به دعوت كرده اينهاست . ( آيات اقْرَأْ امر به دعوت نيست ، فقط « بخوان » است . ) يا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ اى خود را به دِثار پيچيده . قُمْ فَأَنْذِرْ برخيز و انذار كن و مردم را بيم بده . وَ رَبَّكَ فَكَبِّرْ . انذار يك معناى كلى است ( مردم را انذار كن ) . اولين حرفى كه گفته مىشود اين است كه رَبَّكَ فَكَبِّرْ اعلام كبريايى پروردگارت را بكن ، عظمت پروردگارت را به اين مردم بنمايان ، پروردگارت را به عظمت و كبريايى ياد كن . اين اولين جمله‌اى است كه گفته مىشود . فَأَنْذِرْ انذار كن ( كه بشارت و انذار يك امر كلى است ) وَ رَبَّكَ فَكَبِّرْ « 2 » . اين بود كه پيغمبر اكرم وقتى كه به ميان مردم آمد چه گفت و دعوتش را از كجا شروع كرد ؟ پيغمبر بعدها خيلى مسائل را مطرح كرد ، به مردم گفت كه نماز بخوانيد ، زكات بدهيد ، ربا نخوريد ، قمار نكنيد ، فحشا نكنيد . خيلى چيزهاى ديگر دستور داد . چنين نكنيد و چنين بكنيد . ولى آن كه

--> ( 1 ) علق / 1 - 5 . ( 2 ) مدّثّر / 1 - 3 .