اندازه كه شىء دست يافتنىتر باشد ، بيشتر وفور داشته باشد و بهتر به دست بيايد قيمتش پايين مىآيد ، و به هر نسبت كه بيشتر مطلوب باشد ( يعنى عدد طالبها و ميزان طلب بالا باشد ) قيمت بالا مىرود ؛ به عبارت ديگر عرضه و تقاضا . عرضه و تقاضا برمىگردد به همان دو عامل از آن سه عاملى كه گفتيم اصل ارزش را معين مىكند . آن دو عامل اصل ارزش را تعيين مىكنند ، ميزان اين دو عامل هم ميزان ارزش را تعيين مىكند . يك كالا وقتى كه زياد عرضه بشود قيمتش پايين مىآيد ، چون وقتى زياد عرضه شد به همهء تقاضاها جواب مىدهد . مخصوصاً اگر از تقاضا زيادتر باشد به وضعى كه بماند ، قيمت آن تنزل مىكند و پايين مىآيد . برعكس ، هرچه كه كمياب‌تر و تقاضا بيشتر باشد قيمتش بالا مىرود . چرا نوبرها گرانترند ؟ خربزهء نوبر يا خيار نوبر چرا گرانتر است ؟ براى اينكه آنچه نوبر است ، تازه به بازار مىآيد ، هنوز كم است ولى مشترى زياد است . مردم مدتهاست كه مثلًا خيار نخورده‌اند و خيار مىخواهند ، اين است كه قيمت خيلى بالا مىرود . و چرا روز به روز قيمت پايين مىآيد ؟ چون بيشتر دارد توليد مىشود و به تدريج بر ميزان عرضه افزوده مىشود ، در نتيجه تقاضا پايين مىآيد . پس علت اختلاف ارزشها باز همان اختلاف آن دو عاملى است كه اصل ارزش را به وجود مىآورد : مطلوبيت و دست يافتن ؛ به تعبير ديگر عرضه و تقاضا . بنابراين وقتى كه ما مثلًا سراغ گندم و جو برويم ، چرا گندم گرانتر است ؟ براى اينكه تقاضاى گندم هميشه بيشتر است و تقاضاى جو كمتر است . نان گندم بهتر از نان جو است و قهراً تقاضايش هميشه بيشتر است . وقتى تقاضايش بيشتر است قهراً فروشش هم بيشتر است . جو عرضه‌اش بر تقاضايش مىچربد و گندم عرضه‌اش بر تقاضايش نمىچربد . گندم كار جو را غالباً انجام مىدهد ولى جو كار گندم را انجام نمىدهد . جو آن موردى كه احتياج باشد مثل آنچه كه يك كشاورز به حيوانش مىدهد خيلى كمتر است از آن ميزانى كه گندم مصرف دارد . نظريهء كار اما يك نظريهء ديگر مىگويد مسئله اين نيست . علت تفاوت ارزشها تفاوت ميزان كارى است كه در آن دو شىء مصرف شده ؛ كار انسان است كه ارزش مبادله‌اى يعنى قيمت را تعيين مىكند . اين كه شما مىگوييد كه فلان جنس دو برابر آن جنس ديگر قيمت دارد ، به علت اين است كه دو برابر آن كار برده . اگر يك متر پارچه برابر است با ده من گندم ، معنايش اين است كه اين برابر آن كار برده است . البته اينها هم قبول مىكنند كه قيمتها پايين و بالا مىرود ، يك دفعه اين بيشتر مىشود يك دفعه آن . مىگويند در وقتى كه عرضه‌ها و تقاضاها برابر باشد قضيه را مىشود كشف كرد . اگر گندم به همان اندازه عرضه بشود كه تقاضايش هست يعنى به همان اندازه كه مردم احتياج دارند به وجود