2 سرمايه دارى گفتيم كه دربارهء دورهء سرمايه دارى مىگويند كه مشخّص اين دوره ماشين است ، ابزار توليد در اين دوره ماشين است ، و بعد اين مسئله مطرح بود كه تفاوت ماشين با ساير ابزارهاى توليد چيست . رسيديم به اينجا كه تفاوت ماشين با ساير ابزارهاى توليد اين است كه در ابزارهاى سادهء توليد ، مولّد و قوهء توليدى خود انسان است ، ابزار - كه لغت ابزار هم نشان مىدهد - صرفاً يك آلتى است كه به كمك كار انسانى مىآيد . انسان اگر بيل و كلنگ نداشته باشد بخواهد با دست خودش كار انجام بدهد كمتر مىتواند كار كند كه يك بيل در اختيار خودش قرار مىدهد و با آن بر محصول كار خودش مىافزايد ، ولى آن كه به هرحال مولّد است و توليد مىكند بيل نيست انسان است كه به وسيلهء بيل اين كار را مىكند . اما ماشين چيزى است كه انسان آن را اختراع كرده است در حدى كه به جاى انسان كار مىكند و با مقياس بسيار بسيار وسيعتر از آنچه كه انسان كار مىكند و اگر اين تئورى را در مورد ماشين قبول كنيم بعد نتايجى كه بايد بگيريم با نتايجى كه ديگران گرفته‌اند خيلى مختلف مىشود . ارزش اضافى نتايجى كه ديگران مىگيرند در واقع بر اين اساس است كه ماشين توليدكننده نيست ، باز انسان است كه توليد مىكند ، يعنى وقتى كه نموّ سرمايه دارى را تحليل مىكنند كه چگونه است و از چه راه بر سرمايهء سرمايه‌دار افزوده مىشود ، مىگويند آن چيزى كه منشأ نموّ سرمايهء سرمايه‌دار مىشود كار اضافى كارگر است ، ارزش اضافىاى است كه كار كارگر ايجاد مىكند ، و در واقع