انتقال از دورهء بردگى به دورهء فئوداليسم اولًا من معذرت بخواهم ، امروز گرفتارى پيدا كردم فرصت پيدا نكردم كه يك مطالعهء جديدى روى مطالب بكنم ، حالا يك مقدارى همين قدر كه جلسه‌مان تعطيل نشود صحبت مىكنيم . بحثى دربارهء انتقال از دورهء بردگى به دورهء فئوداليسم شده است . چنين فرض شده است كه در دورهء بعد از دورهء اشتراكيت كه براى اولين بار مالكيت خصوصى بر منابع توليد پيدا شده است مشخِّص نظامى كه به وجود آمده رابطهء بردگى و برده دارى بوده است ، كه برده‌دار همچنان كه مالك مطلق منابع توليد بوده است - كه البته در آن وقت منبع اساسى زمين بوده - مالك مطلق برده‌ها هم بوده است ؛ يعنى آن برده‌ها هم براى او شىء بودند نه شخص ، به اين معنا كه حقِ يك طرفى بوده ، يعنى اين بر آنها ذى حق بوده است بدون آنكه آنها حقى بر اين داشته باشند ، به دليل اينكه حتى حق كشتن آنها را هم داشته است . همين‌طور كه انسان راجع به ثروت خودش مالك مطلق است ( اگرچه ما راجع به ثروت همچنين اختيارى نداريم و اسراف و تبذير جايز نيست ) ، به عبارت ديگر همچنان كه انسان نسبت به اشيائى كه مالك مىشود مالك مطلق است و به اصطلاح عوامانهء معروف اگر دلم بخواهد اينها را تبديل مىكنم به يك گلوله و مىزنم به ديوار چون اختيار مطلق دارم ، آنها هم نسبت به اين برده‌ها اختيار مطلق داشتند . منشأ اصلى بردگى جنگها بوده و در ابتدا در كنار اين برده‌ها كه اول به رؤساى قبايل تعلق داشتند ، افراد دهقانى هم وجود داشتند كه به‌طور آزاد و خصوصى مالك قسمتى از زمين بودند و براى خودشان كار مىكردند ، ولى تدريجاً در اثر احتياجاتى كه پيدا مىكنند ( قرض مىكنند و مقروض مىشوند ) مجبورند به اينكه هرچه دارند به همان برده داران بدهند و تدريجاً بچه هايشان را هم بدهند و تدريجاً خودشان هم به صورت برده