علقه كرديم ، علقه را مضغه كرديم ، بعد چنين كرديم بعد چنان كرديم ، ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ « 1 » ؟ مگر خدا به چنين چيزى احتياج داشت ؟ خدا كه احتياج ندارد ، ولى ماده در رسيدن احتياج دارد . فرق است بين اينكه فاعل در فاعليت خودش نيازمند باشد [ و اينكه قابل در رسيدن نيازمند باشد . ] مثل يك معلمى كه معلوماتش الآن براى تعليم اين درس وافى نيست ، بايد خودش را تكميل كند تا تعليم بدهد ، و معلمى كه معلوماتش الآن وافى است و اگر شاگرد كلاس دوازدهم هم بياوريد تدريس مىكند ولى دانش آموز آمادگى ندارد . پس نظام ماده يك نظامى است كه تدريجاً [ پيش مىرود . ] با هر دادنى يك قابليت پيدا مىشود ؛ قابليتى براى دادنى و دادنى براى قابليتى ، و همين طور اين نظام پشت سر يكديگر ادامه دارد .

--> ( 1 ) مؤمنون / 14 .