- وقتى نظام برده دارى تكامل پيدا مىكند يعنى به شيوهء بهترى برده دارى مىشود . آنها مىگويند در يك مرحلهء بخصوص از تكاملش جهش ايجاد مىشود ( مانند جهشى كه در حرارت دادن آب ، زمان بخار شدن آب پيدا مىشود ) و قلب ماهيت پيدا مىكند . استاد : شما توجه نكرديد من چه عرض كردم . ما مىگوييم يك وقت در طبيعت تكاملى رخ مىدهد ؛ اين حرف درستى است . اما در اينجا كه ما مىگوييم چطور ؟ باز مىآييم سر همان مثال اول خودمان . فرض كنيد معلمى مىآورند براى يك كلاس . ولى اين معلم آنچنان كه بايد ، شايسته نيست . شكايت اولياء اطفال مىرسد و به تدريج زياد مىشود ، به ماه‌هاى آخر كه مىرسد آنقدر شكايت زياد مىشود كه ديگر قابل مقاومت نيست . اين سبب مىشود كه او را برمىداريد كس ديگرى را سر جاى او مىگذاريد . در اينكه ما يك ناقصى را برداشتيم و كاملى را جاى او گذاشتيم كه بحثى نيست ، اما حرف اين است كه در اينجا آنچه صورت گرفته است تبديل واقعى ناقص به كامل است ؟ يعنى اگر آن معلم يك مرتبه مثلًا يك انفجارى در او رخ داده بود تبديل [ به يك معلم ديگر ] شده بود ، « امسيتُ كردياً و اصبحتُ عربياً » شده بود ، اين همان جهشى است كه شما مىگوييد . مثل باباطاهر كه مىرفت در يخ ، وقتى بيرون مىآمد مىديد همه چيز بلد است . اگر اين جور مىشد ، اينجا اسمش را مىخواهيد جهش بگذاريد يا چيز ديگر ، ولى بحث در اين است كه در اينجا همان ناقص است كه تبديل به كامل شده ، نه اينكه آن ناقص را از صحنه خارج كرديم يك چيز ديگرى سر جاى او گذاشتيم . اگر نظام برده دارى عوض مىشود و مىگوييم تكامل پيدا مىكند ، معنايش اين است كه نظام اول نسخ مىشود ، نظام ديگرى سر جاى آن قرار داده مىشود ، نه اينكه آن نظام واقعاً يك حركت ديناميكى در درون خودش دارد انجام مىدهد . - اصلًا تكامل در يك نظام يعنى چه ؟ وقتى مىگوييم يك نظام تكامل پيدا مىكند ، اين را ما به هيچ وجه نمىتوانيم با مثال تغيير معلم منطبق كنيم ، به خاطر اينكه آنجا شخص است كه عوض مىشود . ناقص بوده ، او را برداشته‌ايم يك شخص كاملتر را گذاشته‌ايم ، تكامل مجازى پيدا كرده . ولى وقتى مىگوييم يك نظام مثلًا نظام برده دارى تكامل پيدا مىكند ، آيا اين كلمه صادق است يا صادق نيست ، يعنى شيوه‌هاى برده دارى به گونه‌اى مناسب‌تر و سنجيده‌تر و آگاهانه‌تر شود كه نظام برده دارى بهتر اجرا شود . وقتى مىگوييم نظام تكامل پيدا مىكند يعنى چه ؟ استاد : شما توجه نمىكنيد چه عرض مىكنم ، درست توجه بفرماييد . بحث در اين نيست كه ما كلمهء