نازل كرده است گروه منافقين هستند . منافقين كسانى هستند كه از مذهب عليه مذهب استفاده مىكنند يعنى تظاهر به مذهب مىكنند و حال آنكه در باطن ضد مذهب هستند : وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ ما هُمْ بِمُؤْمِنِينَ . يُخادِعُونَ اللَّهَ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ ما يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَشْعُرُونَ « 1 » . اينها در مقام فريب دادن خدا برمىآيند ، حقيقت را مىخواهند فريب بدهند ، مؤمنين را مىخواهند فريب بدهند . ( شايد آن قسمت اولش كه « خدا را مىخواهند فريب بدهند » ناظر به اين است كه پيغمبر را مىخواهند فريب بدهند . ) قرآن مىگويد اينها در فريبكارىشان موفق نيستند : وَ ما يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ اينها به خيال خودشان مردم را مىفريبند ولى در واقع خودشان را مىفريبند . وَ ما يَشْعُرُونَ و نمىفهمند ، شعور ندراند . نقش خدعه را دارد بيان مىكند ، مىگويد خدعهء با اهل حق اينچنين است : وَ ما يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَشْعُرُونَ . حافظ مىگويد : صوفى نهاد دام و درِ حقّه باز كرد * بنياد مكر با فلك حقّه باز كرد بازىّ چرخ بشكندش بيضه در كلاه * زيرا كه عرض شعبده با اهل راز كرد بعد در آيهء ديگر مىگويد : وَ إِذا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قالُوا آمَنَّا وَ إِذا خَلَوْا إِلى شَياطِينِهِمْ قالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ « 2 » . به خيال خودشان خيلى زرنگى مىكنند . به اهل ايمان مىرسند ، مىگويند بله ، ما از شما هستيم ، ولى وقتى با آن برادرهاى واقعىشان ، شيطانهاى مثل خودشان در خلوت روبرو مىشوند مىگويند كه بدانيد [ اين كار ما ] صورى است ، باطناً ما با شما هستيم ، ما داريم مسخره‌شان مىكنيم . قرآن مىگويد : اللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَ يَمُدُّهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ « 3 » . درست مثل ما يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ است : اين مسخره‌ها به ضرر خودشان [ است . ] خدا آنها را مسخره خواهد كرد . يعنى جريان و سنّت عالم به گونه‌اى است كه خود اينها را مضحكه قرار خواهد داد و اينها را در عَمَه و كورى و حيرتِ اندر حيرت گرفتار خواهد كرد . حال آنها ( مؤمنين ) أُولئِكَ عَلى هُدىً مِنْ رَبِّهِمْ « 4 » اند ، اينها فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ . بعد ببينيد چه بيان عجيبى است : مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً فَلَمَّا أَضاءَتْ ما حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَ تَرَكَهُمْ فِي ظُلُماتٍ لا يُبْصِرُونَ « 5 » .

--> ( 1 ) بقره / 8 و 9 . ( 2 ) بقره / 14 . ( 3 ) بقره / 15 . ( 4 ) بقره / 5 . ( 5 ) بقره / 17 .